Wrocław-Sępolno, motte (nieistniejący)

Dwór na kopcu w dzisiejszym Wrocławiu-Sępolnie znany jest przede wszystkim z przekazów kartograficznych z końca XVIII wieku, gdzie opisano go jako niewielki obiekt określany nazwami Schloss lub Schlössel. Na planach z ok. 1790 r. widoczny jest murowany budynek usytuowany centralnie na nasypie otoczonym fosą zasilaną wodami sąsiednich starorzeczy, w sąsiedztwie którego zaznaczono też kilka zabudowań folwarcznych, m.in. leśniczówkę (Försterhaus). Obiekt został całkowicie zniszczony współczesną zabudową.

Lokalizacjawoj. dolnośląskie, pow. wrocławski, gm. Wrocław
Współrzędne51.1066489, 17.1007656
Obszar AZP80-29
Chronologianowożytność
AutorzyDominik Nowakowski
Data udostępnienia26.12.2025

WROCŁAW-SĘPOLNO, plan dworu an kopcu wg mapy okolic Wrocławia z 1790 r. (SBB, Preußischer Kulturbesitz, sygn. N 16389/1)
WROCŁAW-SĘPOLNO, plan dworu an kopcu wg mapy okolic Wrocławia z 1790 r. (SBB, Preußischer Kulturbesitz, sygn. N 16389/1)

Jak cytować?

Dominik Nowakowski, Wrocław-Sępolno, motte (nieistniejący), Katalog Zamków i Dworów Obronnych Śląska [https://zamki.pwr.edu.pl/wroclaw-sepolno-motte-nieistniejacy/]. Licencja: CC BY-NC 4.0 [https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/]. Data dostępu: 25.01.2026.

Opis

Przynależność administracyjna i toponomastyka

  • Współczesna: Wrocław–Sępolno, gm. Wrocław, pow. wrocławski, woj. dolnośląskie.
  • Historyczne jednostki administracyjne: księstwo wrocławskie.
  • Nazwy historyczne: Sępolno (niem. Zimpel), zapisy m.in.: 1288 – Zemplin; 1353 – Czympelin; 1368 – Semplino.

Kontekst przestrzenny, rozplanowanie, stan zachowania obiektu

Na krawędzi podmokłych obniżeń niewielkich cieków, w dolinie Odry, na północny wschód od dawnego folwarku. Dwór na kopcu został całkowicie zniszczony współczesną zabudową. Na planach z ok. 1790 r. przedstawiono niewielki obiekt określany jako Schloss lub Schlössel: murowany budynek zajmował centralną część nasypu otoczonego fosą, zasilaną wodami sąsiednich starorzeczy, a w sąsiedztwie zaznaczono kilka zabudowań, w tym leśniczówkę (Försterhaus).

Wybór źródeł do dziejów miejscowości i dóbr ziemskich

  • 1288 – wieś Zemplin, położoną między Opatowicami a Wrocławiem, otrzymała kapituła fundowanej kolegiaty św. Krzyża (SUb, V, nr 367)
  • 1353 – wymieniony folwark Czympelin (RWN, s. 103)
  • 1361Czympelin jako dobra kapituły św. Krzyża (APWr., Rep. 135, Rep. 67, nr 396)
  • 1368 – wieś Semplino miała dawać na Kościół wrocławski 3 kamienie wosku (RS 6034, przyp. 3)
  • 1371 – wytyczenie granicy między dobrami klasztoru św. Wincentego w Opatowicach i kolegiaty św. Krzyża w Sępolnie (APWr., Rep. 67, nr 465)
  • 1470 – Katarzyna, służąca zmarłego Jana Meißnera, kupiła od kapituły św. Krzyża 6 grzywien na dobrach w Sępolnie, które po jej śmierci miały zostać przekazane na utrzymanie ubogich uczniów przy kolegiacie św. Krzyża (AAWr., sygn. 07.05.1470)
  • 1796 – wzmiankowany dwór myśliwski (Jagdhaus) (Zimmermann 1796, s. 244)

Historia budowlana obiektu

Dwór na kopcu znany jest wyłącznie z przekazów pisanych i kartograficznych. Na planach folwarku z ok. 1790 r. przedstawiono niewielki obiekt określany jako Schloss lub Schlössel, którego głównym elementem był murowany budynek zajmujący centralną część nasypu otoczonego fosą. Fosa była zasilana wodami sąsiednich starorzeczy, a w bezpośrednim sąsiedztwie zameczku zaznaczono kilka budynków, w tym leśniczówkę (Försterhaus). Obiekt nie zachował się, został całkowicie zniszczony współczesną zabudową.

Chronologia: nowożytność (obiekt poświadczony kartograficznie ok. 1790 r.; wzmianka 1796 r.).

Literatura

Konkretne wzmianki (wybór): SUb V, nr 367; RWN, s. 103; APWr., Rep. 135; APWr., Rep. 67, nr 396, 465; RS 6034, przyp. 3; AAWr., sygn. 07.05.1470; Zimmermann 1796, s. 244; Górska 2014, s. 36–37; Nowakowski 2023, s. 95, 243.

AAWr

AAWr = Archiwum Archidiecezjalne we Wrocławiu Technical Report

Archiwum Archidiecezjalne we Wrocławiu 0000.

BibTeX

APW WSPŚ lub APWr = Archiwum Państwowe we Wrocławiu, Wydział Samorządowy Prowincji Śląskiej Technical Report

0000.

BibTeX

Górska H

Wrocławska drewniana architektura szkieletowa Book

Wrocław, 2014.

BibTeX

Nowakowski D

Zamki i dwory księstwa wrocławskiego od XIII do XVI wieku Book

Wrocław, 2023.

BibTeX

Wutke K; Randt E; Bellee H (Ed.)

CDS XXX = Codex Diplomaticus Silesiae, Regesten zur schlesischen Geschichte 1338-1342, Bd. XXX (RS nr 6021-6988) Collection

Breslau, 1925.

BibTeX

Stenzel G A (Ed.)

RWN = Registrum villarum, allodiarum et jurium ducatus Wratislaviensis et districtus Nampslaviensis Journal Article

In: Übersicht der Arbeiten und Veränderungen der Schlesischen Gesellschaft für Vaterländische Kultur im Jahre 1842, pp. 60-141, 1843.

BibTeX

Appelt H; Menzel J; Irgang W (Ed.)

SUb V = Schlesisches Urkundenbuch. Bd. V: 1282-1290 Collection

Köln-Weimar-Wien, 1993.

BibTeX

Ilustracje

Lokalizacja