Prudnik-Dębowiec, st. 11, motte

Przynależność administracyjna i toponomastyka

• Współczesna: gmina Prudnik, pow. prudnicki, woj. opolskie.
• Historyczne jednostki administracyjne: księstwo opolskie, księstwo głogówecko-prudnickie.
• Nazwy historyczne: Prudnik-Dębowiec (niem. Eichhausel-Neudeck).

Lokalizacja

Grodzisko zlokalizowane jest na zalesionym obszarze, administracyjnie należącym do miasta Prudnik, około 5,1 km na południowy zachód od centrum miejscowości. Obiekt położony jest ok. 400 m na wschód od zabudowań południowego krańca przysiółka Dębowiec. W odległości 1,3 km na południe od obiektu przebiega obecna granica z Republiką Czeską. Stanowisko znajduje się w Dębnickiej Dolinie, na łagodnym stoku opadającym ku wschodowi, w dolinie cieku, którego wody mogły służyć do nawodnienia fosy. Założenie obronne w typie motte, o wymiarach ok. 40×42 m, składa się z nasypu czworobocznego u podstawy, otoczonego fosą i wałem. Powierzchnia stanowiska wraz z wałami wynosi około 16 a.

Zalesiony obecnie teren był pierwotnie użytkowany rolniczo, o czym świadczą ślady orki, a miejscami także miedze rozdzielające pola. Numeryczny model terenu ujawnia również liczne ślady dróg, z których część może mieć średniowieczną i nowożytną chronologię. Jedna z dróg przechodzi przez ciek i mija obiekt od strony zachodniej. W Dębnickiej Dolinie nie stwierdzono wyraźnych śladów eksploatacji złóż złotonośnych (takie ślady znajdują się w dolinach strumieni po czeskiej stronie granicy). Na wzniesieniach otaczających dolinę występują natomiast niewielkie wyrobiska związane z pozyskiwaniem kamienia.

Wybór źródeł do dziejów miejscowości i dóbr ziemskich

• 1430 – Książę Bolko V podarował mieszczanom prudnickim wieś opuszczoną Newe Koczem, utożsamianą z przysiółkiem Dębowiec (CDS XXXIII, s. 33)

Historia badań

Stanowisko w Prudniku znane było już w okresie przedwojennym i funkcjonowało pod miejscową nazwą Schlossplatz (informacja G. Raschkego z 1937 r.). Ponownie odkryto je w 1995 r. przez A. Derenia. Prowadzono jedynie powierzchniowe badania weryfikacyjne (K. Spychała i K. Macewicz w 1997 r. oraz K. Macewicz w 2005 r.). W trakcie badań nie pozyskano materiału zabytkowego. Ze względu na formę obiektu datowano go na późne średniowiecze.

Opis i stan zachowania

Centralną część obiektu w Prudniku stanowi czworoboczny nasyp o wymiarach u podstawy 16 × 17 m, zachowanej wysokości ok. 2,5–3 m ponad poziom fosy. Powierzchnia majdanu centralnego nasypu wynosi ok. 9 × 10 m. Nasyp otacza fosa, pierwotnie nawodniona z cieku przepływającego w północnej części stanowiska. Fosę otacza wał o szerokości u podstawy 6–8 m, słabo zachowany w części północnej. Północny odcinek wału odcięty jest od pozostałej części założenia głębokim parowem cieku. Nie jest jasne, czy i w jaki sposób łączył się on z resztą wału (np. poprzez przepust).

Chronologia: XIV-XV w.

Konkretne wzmianki (wybór): CDS XXXIII, s. 33; Nowakowski 2017, s. 290.

@book{Nowakowski2017,

title = {\'{S}l\k{a}skie obiekty typu motte. Studium archeologiczno-historyczne},

author = {Dominik Nowakowski},

year  = {2017},

date = {2017-01-01},

urldate = {2017-01-01},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

@collection{\ssCDS33,

title = {CDS XXXIII = Codex Diplomaticus Silesiae, Die Inventare der nichtstaatlichen Archive Schlesiens. Kreis Neustadt, Bd. XXXIII},

editor = {Erich Graber},

year  = {1921},

date = {1921-01-01},

urldate = {1921-01-01},

volume = {XXXIII},

address = {Breslau},

series = {CDS},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {collection}

}