Późne średniowiecze – okres średniowiecza, odpowiadający włoskiemu trecento i wczesnemu renesansowi. Na potrzeby katalogu Zamków i dworów obronnych Śląska przyjęto, że przypada na XIV i XV wiek.
Okres ten charakteryzuje się rozwojem stylu gotyckiego, który do części rejonów północnej Europy i Hiszpanii dotarł ok. 1400 roku, a także rozwojem świeckiej sztuki użytkowej dla bogacących się klas mieszczańskich Włoch i Flandrii
![MACIEJOWIEC, dwór z lotu ptaka, 2023 r. (fot. M. Bogdała, Katalog Zamków i Dworów Obronnych Śląska [https://zamki.pwr.edu.pl/]. Licencja: CC BY-NC 4.0 [https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/])](https://zamki.pwr.edu.pl/wp-content/uploads/2023/09/maciej_S-scaled.jpg)
Renesansowy dwór obronny w Maciejowcu usytuowany jest na wzniesieniu zwanym Zamkową Górą. Trójskrzydłowe założenie, zamknięte od południa murem kurtynowym, powstało w wyniku wieloetapowej rozbudowy starszej siedziby. Jej początki sięgają 2. połowy XIV wieku, kiedy istniał tu dom o konstrukcji ryglowej, posadowiony na kamienno-glinianej piwnicy. …
Świny należą do najważniejszych wielofazowych zespołów obronno-rezydencjonalnych na Śląsku. W miejscu grodu z X–XII w. i XIII-wiecznego grodu kasztelańskiego rozwinął się wieloczłonowy zamek rycerski o złożonej strukturze mieszkalno-obronnej, reprezentacyjnej i sakralnej. Do najcenniejszych elementów zespołu należą średniowieczny donżon i ruiny średniego zamku oraz monumentalny …
Witostowice związane są z wczesnośredniowiecznym i XIII-wiecznym zespołem obronnym na Górze Piwnicznej, jednak zachowany zamek wodny stanowi odrębny, późniejszy ośrodek majątku. Od XIV wieku funkcjonowały tu dobra rycerskie z dużym allodium, a w późnym średniowieczu i epoce nowożytnej rozwijała się siedziba rycerska, przekształcona następnie …
Witostowice wiązane są z wyjątkową wzmianką Księgi Henrykowskiej o castellum kmiecia Kołacza. Jego siedziby badacze poszukują na Górze Piwnicznej, w obrębie zespołu grodowego datowanego od wczesnego średniowiecza po połowę XIII wieku. Od XIV wieku we wsi funkcjonowały dobra rycerskie z dużym allodium, a w …
Pałac w Kraskowie wyrósł z późnośredniowiecznej siedziby rycerskiej, a relikty renesansowego dworu obronnego zachowały się w jego podpiwniczeniu. Dzisiejszą, reprezentacyjną postać budowla uzyskała podczas przebudowy ukończonej w 1746 roku, gdy wzniesiono korpus z mansardowym dachem i wyjątkowo bogatą dekoracją fasady. Otaczająca rezydencję fosa, częściowo …
W centrum Pieszyc, przy kościele, rozwinął się rozległy zespół rezydencjonalny, którego początki wiązane są ze średniowiecznym „dworem murowanym” wzmiankowanym w 1336 roku. W latach 1615–1617 powstał trójskrzydłowy pałac, następnie modernizowany w XVII i XVIII wieku. Założenie zachowało relikty fosy, dawnego „podzamcza”, muru oporowego z …
Średniowieczny gródek stożkowaty, nazywany Rogalikiem, znajduje się poza zwartą zabudową Pieszyc, na równinnym terenie po wschodniej stronie miejscowości. Założenie o zarysie zbliżonym do koła ma około 50 m średnicy. Jego centralną część otacza z trzech stron mokra fosa, osiągająca maksymalnie około 16 m szerokości. …
Pozostałości książęcego zamku na Górze Grodowej (Fortecznej) w Rościszowie tworzą rozległe, trójczłonowe założenie o powierzchni około 9000 m². Warownia, wzniesiona prawdopodobnie z inicjatywy Henryka IV Prawego w drugiej połowie XIII wieku, obejmowała górny zamek i dwa podzamcza chronione wałami, fosami oraz konstrukcjami drewniano-kamiennymi. Obiekt …
W średniowiecznych Olszanach funkcjonowało co najmniej sześć majątków rycerskich z folwarkami. Jedną z rozpoznanych siedzib był dwór obronny typu motte w środkowej części wsi, po którym zachowały się czytelny kopiec, fosa oraz ślady wieży mieszkalnej. Obiekt można prawdopodobnie utożsamiać z „zamkiem” wzmiankowanym w 1391 …
W Olszanach w średniowieczu znajdowało się co najmniej sześć majątków rycerskich z folwarkami, jednak tylko w trzech przypadkach można wskazać pozostałości zabudowy lub przynajmniej jej lokalizację. Jednym z nich było nowożytne założenie górne na południowo-zachodnim krańcu wsi, ukształtowane jako okazały zespół o cechach „bastejowego …
