Maciejowiec (gm. Lubomierz) – dwór obronny

Przynależność administracyjna i toponomastyka

• Współczesna: gmina Lubomierz, pow. lwówecki, woj. dolnośląskie.
• Historyczne jednostki administracyjne: księstwo jaworskie (1312–1741), Kreis Löwenberg (1741–1945), województwo wrocławskie (1945–1975), województwo jeleniogórskie (1975–1998).
• Nazwy historyczne: 1386 – Mathisdorf (Landbuch II, nr 190), 1426 – Matisdorff (CDL, t. II/1, s. 306–307), 1439 – Matisdorf (CDS XXXII, 50), do 1945 – Matzdorf-Drossig, od 1945 – Droskocin Górny, od 1947 – Maciejowiec. Historyczne nazwy obiektu: Schloss-Berg, Zamkowa Góra, Schnoppenberg.

Kontekst przestrzenny, rozplanowanie, stan zachowania obiektu

Dwór renesansowy usytuowany jest na wschodnim skraju wsi, nad doliną Bobru, na wzniesieniu o wysokości 382 m n.p.m., zwanym Zamkową Górą i wchodzącym w skład Wzgórz Radomickich. Obiekt datowany na XVI–XVII wiek wzniesiono w układzie trójskrzydłowym, zamkniętym od południa murem kurtynowym. Rezydencji od strony południowo-wschodniej towarzyszyły zabudowania gospodarcze. Zabudowania wzniesiono z kamienia łamanego i polnego. Założenie składa się z trzech skrzydeł mieszkalnych różnej wielkości. Skrzydła wschodnie i zachodnie są dwukondygnacyjne, północne zaś trzykondygnacyjne. Od strony wąskiego dziedzińca na planie czworoboku elewacje wschodnia i zachodnia urozmaicone są arkadowymi podcieniami. Zachowały się renesansowe portale i kamienne opaski okienne z piaskowca. Na elewacjach widoczne są również relikty dekoracji pseudosgraffitowej z początku XX wieku. W przypadku tej miejscowości odnotowana jest także inna lokalizacja zamku, który miał się znajdować na wzniesieniu Schnoppenberg, a jego ślady miały być widoczne jeszcze w XIX wieku.

Wybór źródeł do dziejów miejscowości i dóbr ziemskich

• 1305 – pierwsza wzmianka o wsi Martini villa (Treblin 1908, s. 91)
• 1386 – pierwsza wzmianka o rezydujących we wsi braciach Pawle i Wincentym (Paul i Vincencius von Mezenow) (Landbuch II, nr 190)
• 1369 – właścicielem majątku w Mathisdorf jest Peusold von Mesenow (Landbuch III, nr 49)
• 1403 – właścicielem folwarku w Matisdorf jest Pawsold von Mezenow (Landbuch III, nr 1438)
• 1410 – darowizna ołtarzowa na folwarku Mathiasdorf (Lutsch 1891, Bd. 3, s. 530–532; Landbuch der Principalities Schweidnitz-Jauer, APWr., K, fol. 141)
• 1424 – Heinze von Mesenau (Mezenaw) (Knie 1845, s. 400–401)
• 1478 – Kunze Hauenschild von Spiller; w rękach jego rodziny majątek pozostawał do 1669 r. (Knie 1845, s. 400–401)
• 1550 – Kunz von Spiller (Lutsch 1891, Bd. 3, s. 530–532)
• 1553 – pożar wsi i dworu (Lutsch 1891, Bd. 3, s. 530–532)
• 1618 – majątek odziedziczył Joachim von Spiller wraz z drugą żoną Agnes von Zedlitz z domu Lehnhaus (Wleń); pozostawał w jego rękach do 1669 r. (Lutsch 1891, Bd. 3, s. 530–532)
• 1627–1632 – prowadzone prace budowlane (Lutsch 1891, Bd. 3, s. 530–532)
• 3 marca 1648 – pożar dworu (Lutsch 1891, Bd. 3, s. 530–532; Knie 1845, s. 400–401)
• 1652 – odbudowa dworu po pożarze (Knie 1845, s. 400–401)
• 1670 – majątek zakupiony przez Johanna Sigismunda von Redera (Knie 1845, s. 400–401)
• 1672 – Nicolaus von Lest, zamordowany 30 kwietnia 1674 r. (Knie 1845, s. 400–401)
• 1687 – dobra nabył Baltazar von Hayn z Karpnik (zm. 1710) za 26 000 talarów śląskich (Knie 1845, s. 400–401)
• 1689 – pastor Oswald Lange otrzymał pozwolenie na odprawianie nabożeństw po tym, jak papież Innocenty XI udzielił pozwolenia Balthasarowi von Haynowi; nabożeństwa odprawiano do czasu późniejszego wybudowania kaplicy (Knie 1845, s. 400–401)
• 1701 – dobra objął jego syn Philipp Anton (Knie 1845, s. 400–401)
• 1727 – dobra nabył hrabia Johann Ludewig von Zierotin und Lilgenau za 42 333 talary śląskie (Knie 1845, s. 400–401)
• 1756 – majątek nabył kupiec Georg Friedrich Schmidt (zm. 1757). Wdowa po nim, Margaretha Elisabeth z domu Gottfried, ponownie wyszła za mąż za Christiana Benedicta Kahla. W portalu nad wejściem do dworu znajdują się herby rodzin Gottfried i Kahl (Knie 1845, s. 400–401)
• 1770 – Akademia Rycerska w Legnicy (Knie 1845, s. 400–401)
• 1783 – hrabia Karl, następnie Ludwig von Reder (Knie 1845, s. 400–401)
• 1786 – majątek fundacyjny rodziny Liebental (Zimmermann 1786, s. 124)
• 1789 – Burgravine Charlotte Amalie von Dohna (Knie 1845, s. 400–401)
• 1795 – Amalie Gräfin von Schönaich (Knie 1845, s. 400–401)
• 18 sierpnia 1813 – majątek został splądrowany (Knie 1845, s. 400–401)

Dzieje własności dóbr ziemskich i obiektu na podstawie przyczynków źródłowych

Pierwsza wzmianka o wsi pochodzi z 1305 r. i dotyczy Martini villa, czyli wsi Marcina lub Macieja. W 1386 r. po raz pierwszy wzmiankowani zostali bracia Paweł i Wincenty (Paul i Vincencius von Mezenow). To oni prawdopodobnie rezydowali w istniejącym wówczas domu o konstrukcji ryglowej, posadowionym na kamienno-glinianej piwnicy. W latach 1369–1403 majątek był w posiadaniu Peusolda von Mesenow, po którym w 1424 r. odziedziczył go Heinze von Mesenau (z Maciejowca). W 1478 r. dobra przeszły w ręce rodziny Spiller i pozostawały w jej posiadaniu do 1669 r. W międzyczasie miały miejsce dwa pożary, w 1553 i 1648 r., po których dwór odbudowywano. Mimo niewielkich szkód wyrządzonych przez pożar z 1648 r. budynek został częściowo rozebrany i odbudowany przez mistrza budowlanego Müllera z Berbisdorfu (Jerzego Millera z Dziwiszowa). Inskrypcja „HF 1652 CB” na dłuższym boku skrzydła jadalni upamiętnia tę działalność budowlaną (Lutsch 1891, Bd. 3, s. 530–532).

Następnie dwór wielokrotnie zmieniał właścicieli: w 1670 r. przeszedł w ręce von Rederów, w 1672 r. von Lesta, w 1687 r. von Hayna, a w 1727 r. von Zierotina. W 1756 r. majątek nabył kupiec Georg Friedrich Schmidt (zm. 1757). Wdowa po nim, Margaretha Elisabeth z domu Gottfried, ponownie wyszła za mąż za Christiana Benedicta Kahla. Dokonali oni znaczącej przebudowy dworu; między innymi przebudowano portal nad wejściem, w którym umieszczono herby rodzin Gottfried i Kahl (Knie 1845, s. 400–401). W następnych latach majątek przechodził m.in. w ręce Akademii Rycerskiej w Legnicy (1770) i Ludwiga von Redera (1783), aż do 1829 r., kiedy Maciejowiec przeszedł w ręce Jana Dolana. W latach 1834–1838 wzniósł on opodal dworu nowy pałac. Opuszczony dwór przejął wówczas funkcje pomocnicze. Zamieszkali w nim oficjaliści, a pomieszczenia parteru zaadaptowano na potrzeby gospodarcze. W 1834 r. dużą kuchnię w północnej części parteru skrzydła wschodniego przerobiono na kuźnię, natomiast w pomieszczeniach skrzydła północnego urządzono stajnie, na co wskazują zachowane stalowe uchwyty w ścianach.

Stan badań

• Posiadłość widnieje w sporządzonych przez J.G. Kniego inwentaryzacjach wsi, osad i miasteczek prowincji śląskiej z 1830 i 1845 r. W drugim ze spisów obszernie przedstawiono historię własności dworu.
• Maciejowiec posiada monografię sporządzoną przez J. Thomasa w 1840 r., Historische Nachrichten von der Herrschaft Marzdorf. Zawiera ona opowieść o historii wsi wraz z lokalnymi legendami, jednak została spisana bez podania źródeł.
• H. Lutsch w III tomie Verzeichnis der Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien z 1891 r., s. 530–532, obszernie opisuje architekturę dworu, jego bryłę, układ funkcjonalny wnętrza, dekoracje oraz historię własności obiektu.
• V. Schaetzke w książce o śląskich zamkach i pałacach z 1927 r., s. 145–147, zamieścił opis dworu; część informacji została prawdopodobnie powtórzona za Verzeichnis der Kunstdenkmäler der Provinz Schlesien H. Lutscha.
• Obiekt jest wpisany do rejestru zabytków pod nr rej. A/5499/344 z 13.11.1956 r.
• W 2002 r. powstała biała karta opracowana przez Barbarę Uszałowicz-Piąty, obejmująca opis budynku, inwentaryzację pomiarową parteru oraz inwentaryzację fotograficzną.

Historia budowlana obiektu

Faza 1 (2. poł. XIV w.)

Pierwszym obiektem na Zamkowej Górze był szachulcowy dwór obronny posadowiony na kamienno-glinianej, sklepionej piwniczce, w miejscu, gdzie istniała rozpadlina skalna umożliwiająca wprowadzenie piwnicy. Wyższe kondygnacje domu nie zachowały się, ponieważ w kolejnych fazach rozbudowy dworu były wymieniane na kamienne. Piwniczka o wewnętrznych wymiarach 3,8 × 9,5 m miała od południa sklepiony aneks, stanowiący zapewne pozostałość po pierwotnym wejściu lub pochylni transportowej do piwnicy. Prócz topografii terenu podstawą obronności ówczesnego dworu były zapewne fosa i drewniane umocnienia; mur obronny powstał w trakcie późniejszych rozbudów.

Faza 2 (początek XV w.)

Kamienna wieża mieszkalna, zlokalizowana w północno-zachodnim narożniku współczesnego dworu, została zbudowana prawdopodobnie przez Paswolda de Mezenow. Miała trzy kondygnacje nadziemne i została posadowiona bezpośrednio na wypiętrzeniu skalnym Zamkowej Góry, bez piwnicy. Wnętrze wieży było dwudzielne i składało się z wąskiej sieni bądź komory oraz izby. Przy wieży, od strony wschodniej, nadal mógł w tym czasie stać budynek szachulcowy oparty o kamienną ścianę.

Faza 3 (XV w.)

W bliżej nieokreślonym czasie nastąpiła wymiana szachulcowego budynku nad piwniczką na kamienny, o wysokości trzech kondygnacji. W nowych ścianach zastosowano mocną zaprawę wapienną, co odróżnia je od starszych kamiennych ścianek i sklepienia na glinie, które częściowo pozostawiono. Na poziomie piwniczki wprowadzono dwie grube ściany lateralne – północną i południową – dublujące ścianki na glinie i starsze sklepienie. Wschodnia ściana tarczowa z okienkiem została od podstaw wzniesiona jako kamienna na zaprawie wapiennej, natomiast zachodnia na poziomie piwniczki pozostała kamienno-gliniana. Wyżej jest nieobecna, ponieważ jako podpora domu wystarczała kamienna ściana starszej wieży. Pochylnia transportowa do piwniczki została zlikwidowana, jej wlot zaślepiono zamurowaniem na zaprawie wapiennej, a otwór pomiędzy aneksem i piwniczką ujęto w piaskowcowy portal ostrołuczny. W dobie wojen husyckich na obszarze Kotliny Jeleniogórskiej, w latach 1425–1434, dwór z pewnością posiadał jakieś umocnienia, określane w źródłach m.in. jako parkany lub parchany.

Faza 4 (koniec XV – początek XVI w.)

W kolejnej fazie powstało piętrowe, podpiwniczone skrzydło południowo-zachodnie. Było niższe od wieży o pół kondygnacji i nie było z nią skomunikowane, tak jakby miały tu mieszkać odrębne, choć spokrewnione rodziny. Datowanie tej fazy na koniec XV bądź 1. połowę XVI w. przyjęto na podstawie zakończenia fazowania kamieniarki portalu w wejściu do piwnicy charakterystyczną „piramidką”. Taki sam prosty, ciosowy portal z fazą i „piramidką” występuje w wejściu do piwniczki pod północnym skrzydłem dworu.

Faza 5 (połowa XVI w.)

Po pożarze wsi w 1553 r. dwór został odbudowany przy wykorzystaniu murów pierwotnej budowli, jednak zakres tych prac nie jest znany. Pewne jest natomiast, że w 2. połowie XVI w. powstało skrzydło wschodnie i mur kurtynowy zamykający dziedziniec od strony południowej, z portalem prowadzącym na dziedziniec. Portal ujęto w pilastry z wczesnorenesansowymi kapitelami i zwieńczono półkolistą archiwoltą, pierwotnie pozbawioną herbów.

Faza 6 (1627–1632)

Według Lutscha z tego czasu pochodzi wystrój sztukatorski sklepień w pomieszczeniach parteru skrzydła wschodniego, w postaci bogatych, lecz płaskich rozet – dekoracji „stempelkowych”. Dwór należał wówczas do Joachima Spillera. Zapewne w ramach tej samej akcji budowlanej uzupełniono kubaturę dworu o sekcję w narożniku północno-wschodnim, gdzie na parterze znalazła się kuchnia z potężnym kominem na planie kwadratu. Kubaturę sekcji uzupełniał alkierz wychodzący na zewnątrz dworu. Podobne alkierze dodano do skrzydła zachodniego w pobliżu południowego narożnika. Ściany zewnętrzne obiektu oraz ściany trzech skrzydeł od strony dziedzińca pokryto geometryczną dekoracją sgraffitową. Kondygnacje piętra zyskały polichromowane stropy belkowe. Z tego czasu pochodzą również dwa kamienne portale osadzone w północnej ścianie Tafelstube: wschodni, ozdobiony rozetami i zamknięty metalowymi drzwiami wzmocnionymi ozdobnymi taśmami z inicjałami i datą „IVS, AGVZ 1632”, oraz zachodni, ozdobiony nacięciami kostkowymi i czteroliściem.

Faza 7 (1652)

Odbudowę dworu po pożarze z 1648 r. przeprowadzono pod kierownictwem mistrza budowlanego Jerzego Millera z Dziwiszowa. Z tego czasu pochodzi zapewne arkadowy krużganek dziedzińca dodany do skrzydeł północnego i wschodniego, aczkolwiek na jednej z kolumn po stronie wschodniej wyryta jest również data „1695”.

Faza 8 (1689)

Do pomieszczenia na pierwszym piętrze skrzydła wschodniego wprowadzono kaplicę, a jadalnię (Tafelstube) przeniesiono do dużej izby na parterze tego skrzydła. Nowa główna jadalnia zyskała dekorację malarską w postaci dwóch czerwonych fryzów udekorowanych wicią roślinną oraz usytuowaną poniżej dekoracją architektoniczną i bordowo-granatową bordiurą. Izba stołowa była skomunikowana z piwnicą w północno-zachodnim narożniku okrągłą kamienną klatką schodową.

Faza 9 (ok. 1756)

W czasie, kiedy majątek nabył kupiec Georg Friedrich Schmidt (Smith), dwór posiadał już obecną formę architektoniczną. Świadczy o tym sztych „Smithiana”, wykonany na zlecenie właściciela przez V.J.M. Berningrotha, przedstawiający założenie dworskie w Maciejowcu. Po śmierci G.F. Schmidta wdowa po nim, Margaretha Elisabeth z domu Gottfried, ponownie wyszła za mąż za Christiana Benedicta Kahla. Zapewne dokonali oni zmian w strukturze dworu; na pewno przebudowano portal nad wejściem, umieszczając w nim herby rodzin Gottfried i Kahl.

Faza 10 (XIX w.)

Z tego czasu pochodzi wystrój południowej sali skrzydła wschodniego, którą nakryto sklepieniem żaglastym wspartym na dwóch kamiennych kolumnach ustawionych pośrodku.

Konkretne wzmianki (wybór): Landbuch II, nr 190; Landbuch III, nr 49, 1438; Lutsch 1891, Bd. 3, s. 530–532; Knie 1830, s. 462; Knie 1845, s. 400–401; Zimmermann 1786, s. 124; Schaetzke 1927, s. 145–147; Pilch 1978, s. 159–160; Eysymontt 2010, s. 293–295; Grundmann 1987, s. 114; Müller 1844, s. 396; Treblin 1908, s. 91; Chorowska, Dudziak, Jaworski, Kwaśniewski 2009, s. 296.

@book{chorowska2009,

title = {Zamki i dwory obronne w Sudetach. T. 2: Ksi\k{e}stwo Jaworskie},

author = {M. Chorowska and T. Dudziak and K. Jaworski and A. Kwa\'{s}niewski},

year  = {2009},

date = {2009-01-01},

urldate = {2009-01-01},

address = {Wroc\law},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

@book{Eysymontt2010,

title = {Architektura renesansowych dwor\'{o}w na dolnym \'{S}l\k{a}sku},

author = {K. Eysymontt},

year  = {2010},

date = {2010-01-01},

urldate = {2010-01-01},

address = {Wroc\law},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

@book{grundmann_burgen_1987,

title = {Burgen, Schl\"{o}sser und Gutsh\"{a}user in Schlesien, Bd. 2: Schl\"{o}sser und Feste H\"{a}user der Renaissance},

author = {G\"{u}nther Grundmann},

year  = {1987},

date = {1987-01-01},

urldate = {1987-01-01},

address = {W\"{u}rzburg},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

@book{Lutsch1891,

title = {Verzeichnis der Kunstdenkm\"{a}ler der Provinz Schlesien. Bd. III: Die Kunstdenkm\"{a}ler des Regierungsbezirk Liegnitz},

author = {H. Lutsch},

year  = {1891},

date = {1891-01-01},

urldate = {1891-01-01},

address = {Breslau},

note = {Bor\'{o}w Polski, s. 70-71;},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

@book{muller_1844,

title = {Vaterl\"{a}ndische Bilder, in einer Geschichte und Beschreibung der alten Burgfesten und Ritterschl\"{o}sser Schlesiens (beider Antheile) so wie der Grafschaft Glatz},

author = {K. A. M\"{u}ller},

year  = {1844},

date = {1844-01-01},

urldate = {1844-01-01},

address = {Glogau},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

@book{Pilch1978,

title = {Zabytki architektury Dolnego \'{S}l\k{a}ska},

author = {J. Pilch},

year  = {1978},

date = {1978-01-01},

urldate = {1978-01-01},

address = {Wroc\law},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

@book{schaetzke_1927,

title = {Schlesische Burgen und Schl\"{o}sser (Iser-Riesen-Waldenburger-Gebirge und Vorberge)},

author = {V. Schaetzke},

year  = {1927},

date = {1927-01-01},

urldate = {1927-01-01},

address = {Schweidnitz},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

@collection{\ssCDS14b,

title = {CDS XIV = Codex Diplomaticus Silesiae, Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis, Bd. XIV},

author = {14 CDS},

editor = {H. Markgraf and J. W. Schulte},

url = {https://bibliotekacyfrowa.pl/dlibra/publication/144585},

year  = {1889},

date = {1889-01-01},

urldate = {1889-01-01},

pages = {124},

publisher = {Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis},

address = {Breslau},

note = {tak\.{z}e skr\'{o}towo jako LfeV; Lf; LF},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {collection}

}

@collection{\ssknie_1830,

title = {Alphabetisch-Statistisch-Topographische Uebersicht aller D\"{o}rfer, Flecken, St\"{a}dte und andere Orte der K\"{o}nigl. Preu\ss. Provinz Schlesien, nebst beigef\"{u}gter Nachweisung von der Eintheilung des Landes nach den verschiedenen Zweigen der Civil-Verwaltung mit drei besondern Tabellen},

author = {J. G. Knie},

editor = {J. G. Knie},

year  = {1830},

date = {1830-01-01},

urldate = {1830-01-01},

address = {Breslau},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {collection}

}

@collection{\ssknie_1845,

title = {Alphabetisch-Statistisch-Topographische Uebersicht aller D\"{o}rfer, Flecken, St\"{a}dte und andere Orte der K\"{o}nigl. Preu\ss. Provinz Schlesien, nebst beigef\"{u}gter Nachweisung von der Eintheilung des Landes nach den Bezirken der drei K\"{o}niglichen Regierungen, den darin enthaltenen F\"{u}rstenth\"{u}mern und Kreisen, mit Angabe des Fl\"{a}cheninhaltes, der mittlern Erhebung \"{u}ber die Meeresfl\"{a}che, der Bewohner, Geb\"{a}ude, des Viehstandes u.s.w.},

author = {J. G. Knie},

editor = {J. G. Knie},

year  = {1845},

date = {1845-01-01},

urldate = {1845-01-01},

address = {Breslau},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {collection}

}

@collection{\ssLandbuch01,

title = {LANDBUCH I = Landbuch ksi\k{e}stw \'{s}widnickiego i jaworskiego, tom I: 1366-1376},

author = {I LANDBUCH},

editor = {T. Jurek},

year  = {2000},

date = {2000-01-01},

urldate = {2000-01-01},

address = {Pozna\'{n}},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {collection}

}

@collection{\ssLandbuch02,

title = {LANDBUCH II = Landbuch ksi\k{e}stw \'{s}widnickiego i jaworskiego, tom II: 1385-1395},

author = {II LANDBUCH},

editor = {T. Jurek},

year  = {2004},

date = {2004-01-01},

urldate = {2004-01-01},

address = {Pozna\'{n}},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {collection}

}

@collection{\ssLandbuch03,

title = {LANDBUCH III = Landbuch ksi\k{e}stw \'{s}widnickiego i jaworskiego, tom III: 1396-1407},

author = {III LANDBUCH},

editor = {T. Jurek},

year  = {2007},

date = {2007-01-01},

urldate = {2007-01-01},

address = {Pozna\'{n}},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {collection}

}

@collection{\sstreblin_1908,

title = {Beitr\"{a}ge zur Siedlungskunde im ehemaligen F\"{u}rstentum Schweidnitz},

author = {M. Treblin},

editor = {M. Treblin},

year  = {1908},

date = {1908-01-01},

urldate = {1908-01-01},

address = {Breslau},

note = {Spis maj\k{a}tk\'{o}w rycerskich 1576 r.},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {collection}

}

@collection{\sszimmermann1786,

title = {Beitr\"{a}ge zur Beschreibung Schlesien, Bd. VI},

editor = {Friedrich Albert Zimmermann},

year  = {1786},

date = {1786-01-01},

urldate = {1786-01-01},

pages = {376},

address = {Brieg},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {collection}

}

@book{thomas1840,

title = {Historische Nachrichten von der Herrschaft Marzdorf},

author = {Johann Georg Thomas},

year  = {1840},

date = {1840-01-01},

address = {Hirschberg},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

@techreport{uszalowiczpiaty2002,

title = {Dw\'{o}r w Maciejowcu},

author = {Barbara Usza\lowicz-Pi\k{a}ty},

year  = {2002},

date = {2002-01-01},

institution = {Archiwum Dolno\'{s}l\k{a}skiego Wojew\'{o}dzkiego Urz\k{e}du Ochrony Zabytk\'{o}w, Delegatura w Jeleniej G\'{o}rze},

note = {Karta Ewidencyjna Zabytk\'{o}w Architektury i Budownictwa},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {techreport}

}