Rakowice Wielkie II (gm. Lwówek Śląski), wieża mieszczańska

Przynależność administracyjna i toponomastyka

• Współczesna: gmina Lwówek Śląski, pow. lwówecki, woj. dolnośląskie.
• Historyczne jednostki administracyjne: księstwo śląskie, księstwo legnickie, księstwo lwóweckie, księstwo świdnicko-jaworskie.
• Nazwy historyczne: Rakowice Wielkie (niem. Gross Rackwitz)

Kontekst przestrzenny, rozplanowanie, stan zachowania obiektu

Na płaskim, suchym terenie, pierwotnie mniej więcej w połowie drogi z Rakowic Wielkich do Lwówka.

Wybór źródeł do dziejów miejscowości i dóbr ziemskich

• 1480 – Szymon Rausner, posiadacz miejskiego lenna w Rakowicach Wielkich (Langenheim 1939, s. 32)
• 1492 – Marcin Bittner sprzedał z prawem wykupu radnym miasta Lwówka 10 grzywien na folwarku w Rakowicach Wielkich (APWr., Rep. 39, sygn. 44, f. 733)
• 1786 – miejskie lenno z folwarkiem posiadał Józef Kirle (Zimmermann, Bd. VI, s. 130)

Historia budowlana obiektu

Wieża mieszkalna na południu Rakowic Wielkich wzniesiona została z kamienia łamanego z użyciem dużych ciosów narożnych, na planie prostokąta o wymiarach 8 × 9 m, i miała trzy kondygnacje. Parter, o przeznaczeniu gospodarczym, dostępny był przez wejście w elewacji północno-wschodniej, poszerzone w XIX wieku, którego ościeże zachowało prowadnicę rygla. Pomieszczenie to doświetlało siedem okien szczelinowych o wymiarach około 15 × 60 cm.

Pierwsze piętro podzielone było przepierzeniem na świetlicę oraz trakt schodowy; kondygnację tę doświetlały trzy większe okna o wymiarach około 70 × 80 cm oraz trzy otwory szczelinowe. Na drugim piętrze znajdował się apartament z izbą, korytarzem i komorą, wyposażony w dwa duże okna oraz cztery otwory szczelinowe. Mniej więcej w połowie wysokości tej kondygnacji w elewacjach zachowały się kamienne wsporniki ganku obronnego (hurdycji) oraz dwuramienny portal; poniżej niego widoczna jest kamienna belka progu z otworami po belkach.

Duże otwory okienne ujęto w fazowane oprawy kamienne. Na detalach architektonicznych stwierdzono znaki kamieniarskie typu X i Y, natomiast belki stropowe nad piętrem posiadały zdobienia fazy w formie tzw. „pazurka”.

Chronologia: na podstawie analizy detali architektonicznych oraz analogii do znaków kamieniarskich obiekt datowano na 1 ćw. XVI w.

Konkretne wzmianki (wybór): Langenheim 1939, s. 30–37; APWr., Rep. 39, sygn. 44, f. 733; Zimmermann, Bd. VI, s. 130; Guerquin 1957, s. 71; Weczerka 1977, s. 155; Pilch 1978, s. 216–217; Różycka-Rozpędowska 1978; Grundmann 1982, s. 148; Chorowska 2003, s. 186, 190–193.

@techreport{APW_WSP\'{S}_719,

title = {APW WSP\'{S} lub APWr = Archiwum Pa\'{n}stwowe we Wroc\lawiu, Wydzia\l Samorz\k{a}dowy Prowincji \'{S}l\k{a}skiej},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {techreport}

}

@book{chorowska_2003,

title = {Rezydencje \'{s}redniowieczne na \'{S}l\k{a}sku. Zamki, pa\lace, wie\.{z}e mieszkalne},

author = {Ma\lgorzata Chorowska},

year  = {2003},

date = {2003-01-01},

urldate = {2003-01-01},

address = {Wroc\law},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

@book{grundmann_burgen_1987,

title = {Burgen, Schl\"{o}sser und Gutsh\"{a}user in Schlesien, Bd. 2: Schl\"{o}sser und Feste H\"{a}user der Renaissance},

author = {G\"{u}nther Grundmann},

year  = {1987},

date = {1987-01-01},

urldate = {1987-01-01},

address = {W\"{u}rzburg},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

@book{guerquin_1957,

title = {Zamki \'{s}l\k{a}skie},

author = {Bohdan Guerquin},

year  = {1957},

date = {1957-01-01},

urldate = {1957-01-01},

address = {Warszawa},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

@article{Langenheim1939,

title = {Zwei mittelalterliche Wohnt\"{u}rme bei L\"{o}wenberg und ihre Beziehungen zur Gegenwart},

author = {Karl Langenheim},

year  = {1939},

date = {1939-01-01},

journal = {Schlesische Heimat},

volume = {4},

number = {1},

pages = {30\textendash37},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {article}

}

@book{Pilch1978,

title = {Zabytki architektury Dolnego \'{S}l\k{a}ska},

author = {J. Pilch},

year  = {1978},

date = {1978-01-01},

urldate = {1978-01-01},

address = {Wroc\law},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

@techreport{RozyckaRozpedowska1978,

title = {Studium historyczno-architektoniczne wie\.{z}y w Rakowicach Wielkich},

author = {Ewa R\'{o}\.{z}ycka-Rozp\k{e}dowska},

year  = {1978},

date = {1978-01-01},

address = {Wroc\law},

institution = {IHASiT Politechniki Wroc\lawskiej},

note = {maszynopis, archiwum IHASiT Politechniki Wroc\lawskiej},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {techreport}

}

@collection{\ssCDS22,

title = {CDS XXII = Codex Diplomaticus Silesiae, Regesten zur Schlesischen Geschichte, Bd. XXII: 1327-1333 (RS nr 4600-5278) },

editor = {Colmar Gr\"{u}nhagen and Konrad Wutke},

year  = {1903},

date = {1903-01-01},

urldate = {1903-01-01},

address = {Breslau},

note = {u\.{z}ywany r\'{o}wnie\.{z} skr\'{o}t \'RS\'},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {collection}

}

@collection{\ssLandbuch01,

title = {LANDBUCH I = Landbuch ksi\k{e}stw \'{s}widnickiego i jaworskiego, tom I: 1366-1376},

author = {I LANDBUCH},

editor = {T. Jurek},

year  = {2000},

date = {2000-01-01},

urldate = {2000-01-01},

address = {Pozna\'{n}},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {collection}

}

@collection{\ssLandbuch02,

title = {LANDBUCH II = Landbuch ksi\k{e}stw \'{s}widnickiego i jaworskiego, tom II: 1385-1395},

author = {II LANDBUCH},

editor = {T. Jurek},

year  = {2004},

date = {2004-01-01},

urldate = {2004-01-01},

address = {Pozna\'{n}},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {collection}

}

@collection{\ssLandbuch03,

title = {LANDBUCH III = Landbuch ksi\k{e}stw \'{s}widnickiego i jaworskiego, tom III: 1396-1407},

author = {III LANDBUCH},

editor = {T. Jurek},

year  = {2007},

date = {2007-01-01},

urldate = {2007-01-01},

address = {Pozna\'{n}},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {collection}

}

@collection{\ssSub05,

title = {SUb V = Schlesisches Urkundenbuch. Bd. V: 1282-1290},

author = {V SUB},

editor = {H. Appelt and J. Menzel and W. Irgang},

year  = {1993},

date = {1993-01-01},

urldate = {1993-01-01},

address = {K\"{o}ln-Weimar-Wien},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {collection}

}

@collection{\sszimmermann1786,

title = {Beitr\"{a}ge zur Beschreibung Schlesien, Bd. VI},

editor = {Friedrich Albert Zimmermann},

year  = {1786},

date = {1786-01-01},

urldate = {1786-01-01},

pages = {376},

address = {Brieg},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {collection}

}

@book{Weczerka1977,

title = {Handbuch der Historischen St\"{a}tten \textendash Schlesien},

author = {H. Weczerka},

year  = {1977},

date = {1977-01-01},

urldate = {1977-01-01},

address = {Stuttgart},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

Lokalizacja