Laskowice, st. 1 (gm. Lubrza), motte

Przynależność administracyjna i toponomastyka

• Współczesna: gmina Lubrza, pow. prudnicki, woj. opolskie.
• Historyczne jednostki administracyjne: księstwo śląskie, księstwo opolskie, księstwo głogówecko-prudnickie.
• Nazwy historyczne: Laskowice, zapisy: 1300 – Lascovez, 1335 – Lascovicz, 1383 – Laskowicz, 1412 – Leskowicz, 1418 – Laskowicz, 1453 – Laskowicz, 1579 – Lasswitz, 1638 – Laswitz, 1651 – Laschwitz, 1784 – Laßwitz, 1896 – Lasswitz, 1939 – Laskowice (Lasswitz) – Hohenschanz.

Lokalizacja

Grodzisko Laskowice st. 1 znajduje się na obszarze AZP 96-35 (numer na obszarze 15). Położone jest na wyniesieniu terenu, na zachodnim krańcu miejscowości, ok. 120 m na północ od drogi, na wysokości 265-272 m n.p.m. Relikty założenia obronnego mają postać tzw. grodziska stożkowatego składającego się z dwóch kopców o kolistej podstawie. Kopce obecnie są porośnięte drzewami liściastymi.

Wybór źródeł do dziejów miejscowości i dóbr ziemskich

• 1388 – Gutka, wdowa po Ludwiku Stange, sprzedała Janowi von Melbaum dobra w Laskowicach (CDS VI, nr 73)
• 1399–1439 – Jeszko z Laskowic (CDS VI, nr 85, 201)
• 1418 – Mikołaj von der Woyke sprzedał Ludwikowi Stange swój dział we wsi z karczmą i prawami książęcymi (CDS VI, nr 149)
• 1439–1453 – Dzierżko z Laskowic (CDS VI, nr 201, 234)
• 1491 – książęta opolscy Jan i Mikołaj sprzedali Klimkowi z Chudoby pół folwarku Laskowicz w okręgu oleskim (Nowakowski 2017, s. 344)

Historia badań

Stanowisko znane było już w okresie przedwojennym, funkcjonowało pod lokalną nazwą Schweden Schanze, co może świadczyć o wtórnym wykorzystaniu obiektu podczas działań wojennych w XVII w. Badania powierzchniowe prowadzili tu m.in. Franke, Hellmich, Raschke. W okresie międzywojennym na stanowisku znaleziono ostrogę. W okresie powojennym badania sondażowe prowadzili Kaźmierczyk i Macewicz w 1958 r. i Bagniewski w 1967 r.

Podczas badań sondażowych stwierdzono występowanie na stożkach warstwy kulturowej, składającej się z szarej próchnicy z grudkami polepy i węgli drzewnych, o miąższości 30 cm na wyższym i 85 cm na niższym stożku. Na niższym stożku natrafiono na relikt budynku obrzuconego gliną (szachulcowego?). Podczas badań pozyskano materiał zabytkowy: 55 ułamków naczyń ceramicznych, cienkościennych, barwy szarej i jasnokremowej, z rozwiniętymi brzegami; 3 fragmenty gwoździ, ułamek osełki kamiennej, kości zwierzęce i grudki przepalonej polepy. Fotografie archiwalne wskazują, że na wyższym kopcu znajdowała się drewniana wieża (?) (Kaźmierczyk, Macewicz, Wuszkan 1977, ryc. 217).

Opis i stan zachowania

Stan zachowania: Stanowisko składa się z dwóch nasypów w kształcie ściętego ostrosłupa, o podobnej średnicy, z czego zachodni jest wyższy i posiada mniejszą powierzchnię użytkową. Zachodni kopiec ma średnicę ok. 33 m u podstawy, średnicę majdanu ok. 10 m i wysokość względną do 8 m (od dna fosy). Wschodni stożek o średnicy u podstawy ok. 35 m, średnicy majdanu blisko 20 m ma wysokość względną do 6 m. Oba nasypy otacza wspólna fosa o zachowanej głębokości maks. 1,5 m i szerokości 4-5 m.

Możliwe, że kopce otaczał także zewnętrzny wał, zniwelowany w wyniku działalności rolniczej, czytelny jedynie od strony północnej. Stanowisko znajduje się na wzniesieniu w formie cypla, otoczonego dwiema niewielkimi suchymi dolinami, w otoczeniu pól uprawnych i zabudowań miejscowości (od wschodu), zajmujących obniżenie terenu. Wyniesienie jest jednym z najlepszych punktów widokowych w okolicy. Na numerycznym modelu terenu na zachód od kopców widoczne są ślady nasypu, być może wału podgrodzia lub pozostałości dawnej drogi. Na północ od stanowiska znajdują się pozostałości dawnego cmentarza.

Chronologia: 2 poł. XIII–XIV w.

Konkretne wzmianki (wybór): Nowakowski 2017, s. 343–344; Hellmich 1930, s. 47; Bagniewski 1967, s. 27–28; Macewicz, Tomczak, Wuszkan, t. VI, s. 115–192; Kaźmierczyk, Macewicz, Wuszkan 1977, s. 482–483; Pawłowski 1978, s. 269–270.

@article{Hellmich1930,

title = {Schlesische Wehranlagen},

author = {Max Hellmich},

year  = {1930},

date = {1930-01-01},

urldate = {1930-01-01},

journal = {Altschlesien},

volume = {3},

pages = {40\textendash41},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {article}

}

@book{kazmierczyk_studia_1977,

title = {Studia i materia\ly do osadnictwa Opolszczyzny wczesno\'{s}redniowiecznej},

author = {J. Ka\'{z}mierczyk and K. Macewicz and S. Wuszkan},

year  = {1977},

date = {1977-01-01},

urldate = {1977-01-01},

pages = {42-43},

address = {Opole},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

@book{Nowakowski2017,

title = {\'{S}l\k{a}skie obiekty typu motte. Studium archeologiczno-historyczne},

author = {Dominik Nowakowski},

year  = {2017},

date = {2017-01-01},

urldate = {2017-01-01},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

@phdthesis{pawlowski_grody_1978,

title = {Grody sto\.{z}kowate, ostros\lupowe i wie\.{z}e mieszkalno-obronne na \'{S}l\k{a}sku w \'{s}redniowieczu},

author = {A. Paw\lowski},

year  = {1978},

date = {1978-01-01},

urldate = {1978-01-01},

pages = {199-200},

school = {KHASiT Politechniki Wroc\lawskiej},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {phdthesis}

}

@collection{\ssSub05,

title = {SUb V = Schlesisches Urkundenbuch. Bd. V: 1282-1290},

author = {V SUB},

editor = {H. Appelt and J. Menzel and W. Irgang},

year  = {1993},

date = {1993-01-01},

urldate = {1993-01-01},

address = {K\"{o}ln-Weimar-Wien},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {collection}

}

@book{vug_schlesische_1890,

title = {Schlesische Heidenschanzen und die Handelstrassen der Alten},

author = {O. Vug},

year  = {1890},

date = {1890-01-01},

urldate = {1890-01-01},

pages = {216-218},

address = {Grottkau},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}