Rudziczka, st. 1 (gm. Prudnik), motte

Przynależność administracyjna i toponomastyka

• Współczesna: gmina Prudnik, pow. prudnicki, woj. opolskie.
• Historyczne jednostki administracyjne: księstwo śląskie, księstwo opolskie, księstwo głogówecko-prudnickie.
• Nazwy historyczne: Rudziczka (niem. Riegersdorf), zapisy: 1300 – Ruderi villa; 1388 – Rudgerzdorff; 1402 – Rudigersdorff.

Lokalizacja

Stanowisko położone jest w centrum miejscowości, na terenie prywatnego gospodarstwa, około 50 m na północ od drogi Nysa–Prudnik. Zlokalizowane jest w obniżeniu terenu, w dolinie cieku Meszna płynącego przez Rudziczkę, na wysokości 256–261 m n.p.m. Relikty założenia obronnego mają postać kopca o prostokątnej podstawie i wymiarach około 32 × 35 m. Kopiec obecnie porośnięty jest drzewami liściastymi.

Wybór źródeł do dziejów miejscowości i dóbr ziemskich

• 1300 – Ruderi villa (LF, C, 228)
• 1337 – sołtys i pleban z Rudgeri villa (RS nr 5844)
• 1388 – dobra lenne sołtysa Pelegryna i jego syna Lutka w Rudziczce (CDS XXXIII, 28–29)
• 1402 – Lutek z Rudziczki (CDS XXXIII, 29)
• 1409 – wymieniony w dokumencie sprzedaży staw położony pod domem (Haus) (CDS XXXIII, 29)
• 1527 – w Rudziczce siedzieli Jerzy i Piotr Beessowie z Myszowic (CDS XXXIII, 29, 33, 38)

Historia badań

Stanowisko znane było już w okresie przedwojennym. W okresie powojennym badania weryfikacyjne prowadził M. Parczewski w 1972 r. W trakcie badań pozyskano 27 fragmentów ceramiki stalowoszarej, w tym dzbanów i pucharków, fragment zdobionej okładziny kościanej o zachowanej długości 8,5 cm, dwa noże żelazne oraz kości zwierzęce. Weryfikację stanowiska w ramach AZP prowadził w 2006 r. M. Furmanek. Chronologię określono na średniowiecze. D. Nowakowski określa chronologię na XIV–XV w.

Opis i stan zachowania

Stanowisko składa się z nasypu o prostokątnej podstawie, o wymiarach u podstawy około 32–35 m i wysokości do 6 m. Na jego górnej powierzchni, o wymiarach około 15 × 20 m, znajduje się wgłębienie o wymiarach 9 × 12 m i głębokości około 1,5 m. Nasyp jest zniszczony od strony wschodniej, prawdopodobnie w wyniku osuwiska lub eksploatacji kruszywa; poniżej tej partii widoczne jest podłużne usypisko o wysokości około 1,5 m i wymiarach 20 × 10 m. Teren wokół nasypu został splantowany. Poza nieznacznymi wgłębieniami od strony północnej i południowej brak jest wyraźnych śladów fosy, która zapewne pierwotnie otaczała obiekt. Około 20 m na wschód od podstawy nasypu przebiega obecne koryto Mesznej. Po przeciwległej stronie cieku znajduje się wyniesienie o wysokości 1,5–4 m, ciągnące się wzdłuż cieku na długości około 70 m i o szerokości do 20 m. Na jego powierzchni widoczna jest prostokątna struktura, interpretowana jako prawdopodobny ślad budynku gospodarczego.

Stanowisko zlokalizowane jest w obniżeniu terenu, w dolinie cieku Meszna, u zbiegu trzech dolin, w miejscu, gdzie ciek zawija na północ i łączy się z lewym dopływem. Stanowisko nr 1 zajmuje centralną część poszerzonej w tym miejscu doliny. W pobliżu przebiegał trakt łączący Nysę z Prudnikiem, którego przebieg odpowiada współczesnej drodze nr 41. W odległości około 150 m na północny wschód, na skraju doliny Mesznej, znajduje się stanowisko nr 2. Około 150 m na wschód od stanowiska widoczne są relikty dawnego stawu.

Chronologia: na podstawie zgromadzonych zabytków stanowisko wydatowano na XIV-XV w

Konkretne wzmianki (wybór): LF C, 228; RS nr 5844; CDS 33, 28–29, 33, 38; Helmich 1930, s. 47; Macewicz, Tomczak, Wuszkan 1975, s. 188; Kaźmierczyk, Macewicz, Wuszkan 1977, s. 445–446; Pawłowski 1978, s. 327; Nowakowski 2017, s. 413.

@article{Hellmich1930,

title = {Schlesische Wehranlagen},

author = {Max Hellmich},

year  = {1930},

date = {1930-01-01},

urldate = {1930-01-01},

journal = {Altschlesien},

volume = {3},

pages = {40\textendash41},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {article}

}

@book{kazmierczyk_studia_1977,

title = {Studia i materia\ly do osadnictwa Opolszczyzny wczesno\'{s}redniowiecznej},

author = {J. Ka\'{z}mierczyk and K. Macewicz and S. Wuszkan},

year  = {1977},

date = {1977-01-01},

urldate = {1977-01-01},

pages = {42-43},

address = {Opole},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

@article{macewicz_konserwatorskie_1975,

title = {Konserwatorskie badania archeologiczne na terenie wojew\'{o}dztwa opolskiego w latach 1970-1972},

author = {K. Macewicz and E. Tomczak and S. Wuszkan},

year  = {1975},

date = {1975-01-01},

urldate = {1975-01-01},

journal = {Opolski Rocznik Muzealny},

volume = {t. 6},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {article}

}

@book{Nowakowski2017,

title = {\'{S}l\k{a}skie obiekty typu motte. Studium archeologiczno-historyczne},

author = {Dominik Nowakowski},

year  = {2017},

date = {2017-01-01},

urldate = {2017-01-01},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

@phdthesis{pawlowski_grody_1978,

title = {Grody sto\.{z}kowate, ostros\lupowe i wie\.{z}e mieszkalno-obronne na \'{S}l\k{a}sku w \'{s}redniowieczu},

author = {A. Paw\lowski},

year  = {1978},

date = {1978-01-01},

urldate = {1978-01-01},

pages = {199-200},

school = {KHASiT Politechniki Wroc\lawskiej},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {phdthesis}

}

@collection{\ssCDS33,

title = {CDS XXXIII = Codex Diplomaticus Silesiae, Die Inventare der nichtstaatlichen Archive Schlesiens. Kreis Neustadt, Bd. XXXIII},

editor = {Erich Graber},

year  = {1921},

date = {1921-01-01},

urldate = {1921-01-01},

volume = {XXXIII},

address = {Breslau},

series = {CDS},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {collection}

}