Rudziczka, st. 3 (gm. Prudnik), motte

Przynależność administracyjna i toponomastyka

• Współczesna: gmina Prudnik, pow. prudnicki, woj. opolskie.
• Historyczne jednostki administracyjne: księstwo śląskie, księstwo opolskie, księstwo głogówecko-prudnickie.
• Nazwy historyczne: Rudziczka (niem. Riegersdorf).

Lokalizacja

Stanowisko znajduje się na terenie należącym administracyjnie do Rudziczki, około 2 km na północny wschód od kościoła w Rudziczce i ok. 2 km na wschód od dworu w Piorunkowicach. Położone jest w obniżeniu terenu, w dolinie cieku Meszna, na wysokości 240–243 m n.p.m. Stanowisko znajduje się na obszarze zalesionym, określanym na mapach przedwojennych jako Schwarz-Wald.

Wybór źródeł do dziejów miejscowości i dóbr ziemskich

• Obiekt może być związany z zanikłym folwarkiem o nazwie Schwenczdorf.
• 1370 – Elżbieta z Wierzbięcic, mieszkająca w Schwenczdorf, sprzedała chłopu Michałowi wolny łan w Gryżowie (NL nr 182; Nowakowski 2017, s. 387).

Historia badań

Stanowisko znane było już w okresie przedwojennym; prowadzono wówczas badania powierzchniowe (Hellmich 1930). Na mapie Messtischblatt zostało ono oznaczone jako Schwedenschanze K.D.

W okresie powojennym badania weryfikacyjne prowadzili J. Kaźmierczyk i K. Macewicz w 1958 r., natomiast badania sondażowe przeprowadził Z. Bagniewski w 1969 r. Stwierdzono występowanie warstwy kulturowej o miąższości 30–40 cm, złożonej z próchnicy, węgli drzewnych, polepy i przepalonej gliny. Na majdanie odsłonięto fundament budowli kamienno-drewniano-glinianej na planie prostokąta. W trakcie badań pozyskano kilkadziesiąt fragmentów ceramiki wypalonej na kolor szary i brunatny, o zgrubiałych brzegach z zaczątkami okapów, a także grudki polepy oraz fragment wędzidła. Chronologię obiektu określono na XIII–XV w.

Weryfikację stanowiska w ramach AZP prowadził w 2006 r. M. Furmanek. D. Nowakowski określa chronologię obiektu na XIV w. W literaturze przedmiotu stanowisko funkcjonuje także jako grodzisko w Piorunkowicach lub Gryżowie.

Opis i stan zachowania

Stanowisko składa się z nasypu o kolistej podstawie o średnicy 46–48 m; w partii szczytowej ma on wymiary ok. 22 × 26 m, a wysokość kopca wynosi ok. 3 m. Górna powierzchnia nasypu jest zaburzona przez wkop o długości ok. 30 m i szerokości do 6 m, przecinający kopiec w kierunku N–S, interpretowany jako ślad po badaniach archeologicznych z 1969 r. W południowej części nasypu widoczne są ponadto mniejsze wkopy.

Nasyp otacza fosa o szerokości 8–10 m, pierwotnie nawodniona wodami cieku, oraz wał o szerokości do 15 m i wysokości do 3 m, zanikający w części wschodniej stanowiska. Od strony zachodniej wałowi towarzyszy druga fosa o szerokości do 5 m, a po jej zewnętrznej stronie kolejny, szczątkowo zachowany wał o szerokości ok. 3 m. Prawdopodobnie umocnienia wałowe nie miały kontynuacji w części wschodniej obiektu, gdzie wystarczające zabezpieczenie stanowiły fosa oraz zabagniony teren, ograniczający dostęp od strony doliny Mesznej.

Stanowisko położone jest w obniżeniu terenu, w dolinie cieku Meszna, w miejscu ujścia do niego niewielkiego dopływu, który pierwotnie nawadniał fosę obiektu. Stanowisko nr 3 zajmuje centralną część doliny, szerokiej w tym miejscu na ok. 300 m, zapewne pierwotnie podmokłej, na co wskazuje nieznaczne obniżenie widoczne po wschodniej stronie nasypu. Powierzchnia terenu wokół obiektu została przekształcona w wyniku melioracji oraz gospodarki rolnej i leśnej. Na numerycznym modelu terenu nie rozpoznano wyraźnych śladów zabudowy towarzyszącej ani infrastruktury związanej z okresem funkcjonowania obiektu. Na wschodnim zboczu doliny widoczne są natomiast ślady okopów, przypuszczalnie z okresu II wojny światowej.

Chronologia: na podstawie zgromadzonych zabytków Nowakowski określił chronologię na XIV w.

Konkretne wzmianki (wybór): Hellmich 1930, s. 47; Bagniewski 1969, s. 39–40; Kaźmierczyk, Macewicz, Wuszkan 1977, s. 163–165; Pawłowski 1978, s. 244–245; Nowakowski 2017, s. 387–388; NL nr 182; Nowakowski 2017, s. 387.