W dzisiejszym Lubiechowie, dzielnicy Wałbrzycha, zachował się kopiec–motte z mokrą fosą – namacalny ślad średniowiecznej siedziby miejscowego rycerstwa. Szczyt nasypu zajmuje spichlerz z XVIII wieku, ale przy północnej krawędzi widać kamienny narożnik wcześniejszej zabudowy. Założenie łączy się prawdopodobnie z rodziną von Rohnau znaną ze źródeł z XIV i XV wieku.
| Lokalizacja | woj. dolnośląskie, pow. wałbrzyski, miasto Wałbrzych |
|---|---|
| Współrzędne | 50.8302396, 16.3261129 |
| Obszar AZP | 85-22 |
| Chronologia | późne średniowiecze, nowożytność |
| Autorzy | Artur Boguszewicz, Dagmara Adamska |
| Data udostępnienia | 14.09.2025 |
Jak cytować?
Opis
Przynależność administracyjna i toponomastyka
- Współczesna: miasto Wałbrzych (dzielnica Lubiechów), pow. NA, woj. dolnośląskie.
- Historyczne jednostki administracyjne: 1247–1290 – księstwo wrocławskie; 1293–1321 – księstwo fürstenberskie; 1321–1741 – księstwo świdnickie; 1741–1818 – Kreis Schweidnitz; 1818–1945 – Kreis Waldenburg; 1945–1975 – woj. wrocławskie; 1975–1998 – woj. wałbrzyskie.
- Przynależność historyczna (region): księstwo wrocławskie; księstwo świdnickie.
- Historyczne nazwy miejscowości: 1255 – Lubesov; ok. 1300 – Lubichowe quod pertinet in Salzburn / Lubichowe pertinet in Salzburn; 1337 – Libichaw; 1474 – Hof und dass dorff Lubichau; 1479 – Lobichaw; przed 1945 – Alt Liebichau.
Kontekst przestrzenny, rozplanowanie, stan zachowania obiektu
Założenie obronne na planie typu motte położone jest w dolinie, w obrębie dawnej wsi Lubiechów (dziś część Wałbrzycha), w sąsiedztwie dawnego folwarku. Kopiec o średnicy ok. 30 m otacza z trzech stron mokra fosa. Na szczycie kopca wzniesiono w XVIII w. czworoboczny spichlerz, który przekształcił czytelność reliktów. Mimo to w północnej partii nasypu, między ścianą spichlerza a krawędzią kopca, widoczny jest kamienny narożnik starszej, murowanej budowli – pozostałość średniowiecznej siedziby.
Dzieje własności dóbr ziemskich i obiektu
W średniowieczu w Lubiechowie zasiadała rodzina rycerska von Rohnau. Z Lubiechowa pisali się bracia Hans, Thammo i Konrad von Ronow/Rohnau – źródłowo poświadczeni jako „gesessen zu Lobechaw” w latach 1385–1407. Najpewniej do nich należało opisywane założenie obronne typu motte.
Wybór źródeł do dziejów miejscowości i obiektu
- ok. 1300 – ze wsi należne biskupowi wrocławskiemu 7 grzywien (LF, B 480).
- 1337 – Bolko II świdnicki potwierdził przywileje Świebodzic i zakaz prowadzenia karczm i działalności rzemieślniczej m.in. w Lubiechowie (RS 5882).
- 1389–1393 – dobra Jana, Tammona i Konrada Rohnau (Landbuch II, nr 618, 1226, 1293).
- 1474 – król Władysław nadał braciom Janowi i Mikołajowi Predelom dwór i wieś po Janie Rohnau (APWr, DmŚ, nr 881/U 959).
- 1479 – Maciej Korwin nakazał Janowi Schellendorfowi zwrócić radzie Świdnicy bezprawnie zajętą wieś (APWr, DmŚ, nr 910/U 994).
Literatura
Konkretne wzmianki o obiekcie
Geschwendt 1936, s. 208–209; Hellmich 1930, s. 42; Hellmich 1934, s. 197; Hellmich 1936, s. 105; Paschky 1926, s. 13; Pawłowski 1978, s. 273.
APW WSPŚ lub APWr = Archiwum Państwowe we Wrocławiu, Wydział Samorządowy Prowincji Śląskiej Technical Report
0000.
Wegweiser durch des Sudeten-Gebirge Book
Breslau, 1828.
Corona Silesiae: zamki Piastów fürstenberskich na południowym pograniczu księstwa jaworskiego, świdnickiego i ziębickiego do połowy XIV wieku Book
2010.
Geschichte des Geschlechts von Czettritz und Neuhaus Collection
Görlitz, 1907.
Geschichte des Geschlechts von Czettritz und Neuhaus, Bd. 2 (Regesten) Collection
Görlitz, 1911.
Die Vorgeschichte des Waldenburger Gebirges Journal Article
In: Altschlesische Blätter, vol. 6, no. 2, pp. 208-209, 1936.
Burghügel im Bober-Katzbachgebiet Journal Article
In: Altschlesische Blätter, 1936.
Schlesische Wehranlagen Journal Article
In: Altschlesien, vol. 3, pp. 40–41, 1930.
Silesiographia Renovata Book
Wratislaviae & Lipsiae, 1704.
Matrykuła.SJ.1717 = Land-Register derer Herren Land-Stände und Landsaßen der Fürstenthümber Schweidnitz und Jauer, nach Ordnung der Weichbilder, wie solches von denen Herren Landes-Aeltesten. Anno 1717. revidiret werden Technical Report
Archiwum Państwowe we Wrocławiu Wrocław, 1717, (Zespół: Księstwo Świdnickie, sygn. 243).
Śląskie obiekty typu motte. Studium archeologiczno-historyczne Book
2017.
Beiträge zur Geschichte der Stadt Waldenburg in Schlesien. Zur ältesten Geschichte der Stadt Waldenburg Book
Waldenburg, 1926.
Grody stożkowate, ostrosłupowe i wieże mieszkalno-obronne na Śląsku w średniowieczu PhD Thesis
KHASiT Politechniki Wrocławskiej, 1978.
Regesten zur Geschichte der Stadt Waldenburg Book
Waldenburg, 1878.
Ritterdienste.SJ.1550 = Register der Ritterdiernste der Koen auch zu Hungern den Behemb Königlichen Macht(...) Collection
Wrocław, 1550, (Zespół: Księstwo Świdnickie, sygn. 4).
Der „Wall” in Waldenburg Journal Article
In: Altschlesische Blätter, vol. 6, pp. 65-70, 1931.
Die Burgwälle Schlesiens nach dem gegenwärtigen Stande der Forschung Journal Article
In: vol. 6, iss. 1, pp. 89–106, 1896.
Ritterdienste.SJ.1602 lub APWr Ritterdiernste = Ritterdiernste Inn dem Beyden Fürstenthümbern S: u. Jawer [1602] Collection
Wrocław, 1602, (Archiwum Państwowe we Wrocławiu, alternatywnie "APWr Ritterdiernste").
CDS XIV = Codex Diplomaticus Silesiae, Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis, Bd. XIV Collection
Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis, Breslau, 1889, (także skrótowo jako LfeV; Lf; LF).
CDS XXIX = Codex Diplomaticus Silesiae, Regesten zur schlesischen Geschichte, Bd. XXIX: 1334-1337 (RS nr 5279-6020) Collection
Breslau, 1923, (używany również skrót 'RS').
LANDBUCH II = Landbuch księstw świdnickiego i jaworskiego, tom II: 1385-1395 Collection
Poznań, 2004.
LuB 1 = Lehns- und Besitzurkunden Schlesiens und seiner einzelnen Fürstenthümer im Mittelalter, Bd. 1 Collection
Leipzig, 1881, (Publicationen aus den königlichen preußischen Staatsarchiven Bd. 7; alternatywne skróty: LuBS, LBuS).
LuB 2 = Lehns- und Besitzurkunden Schlesiens und seiner einzelnen Fürstenthümer im Mittelalter. Bd. 2 Collection
Leipzig, 1883, ( alternatywne skróty: LuBS, LBuS).
Topographia oder Prodromus Silesiae Volumen III. das ist Representatio und Beschreibung derer Städte, Flecken, Clöster, Schlösser, Rittersitz, Kirchen, Bethhäuser, Gärten, Lust und Zier Gärten, Dorfschaften etc. derer Fürstenthümer: Münsterberg mit Frankenstein, Oels, Schweidnitz, Jauer, Trachenberg, Mit den Baronats der Standesherrschaften Wartenberg und Militsch, Wie auch den Kleinen Staaten Freyhan und Sulau (…) Durch (…) Book
1785, (rękopis w zbiorach Staatsbibliothek Berlin, oddział Geheimes Staatsarchiv Preußischer Kulturbesitz, HA Schlesien Rep. 135 Handschriften Nr 526/2).
Ilustracje
Ilustracje
