Roztoka (gm. Dobromierz), zamek

Przynależność administracyjna i toponomastyka

Obecna: gmina Dobromierz, powiat świdnicki, woj. dolnośląskie

Przynależność historyczna: księstwo śląskie/wrocławskie, księstwo świdnicko-jaworskie: (przed 1741) weichbild Bolkenhain, (1741-1818) Kreis Bolkenhain-Landeshut, (1818-1932) Kreis Bolkenhain, (1932-33) Kreis Landeshut, (1933-1945) Landkreis Jauer

Historyczne nazwy miejscowości: ok. 1300 Rostock, 1371 Rodestock, do 1945 Rohnstock.

Historyczna nazwa majątku – (indywidualnej brak) majątek – Hof ; budowla rezydencjonalna – Schloss.

Kontekst przestrzenny, rozplanowanie, stan obecny obiektu

Wieś została założona w XIII w. w ramach kolonizacji Śląska na prawie zachodnim (pierwsza wzmianka około 1305 r. (LF, poz. D.113) na przedpolu obszaru górskiego stanowiącego we wczesnym średniowieczu puszczę. Rozplanowano ją wg modelu łanowego jako wieś łanów leśnych, wzdłuż koryta rzeki Nysy Szalonej.

Areał zamkowy znajduje się w środkowej części wsi, przy rozdrożu (u zbiegu dróg z Bolkowa, Dobromierza, Strzegomia i Jawora), w bezpośredniej bliskości reliktów kościoła parafialnego (od płn.) i koryta rzeki (od wsch.). Obiekty i obszary wchodzące w skład tego areału przed 1945 r. w większości przetrwały, m.in.: budowla zamkowa okolona fosą, zabudowania oficynowe (po jej stronie wsch. i zach.), dawne ogrody geometryczne (od strony wsch.) z ruinami budowli (w tym: pawilonem zw. Favorita), ogród krajobrazowy. Istnieje także zespół zabudowy gospodarczej folwarku, odsunięty od areału rezydencji (ku płn.).

Zamek roztocki to budowla czteroskrzydłowa z wewnętrznym dziedzińcem, 3-kondygnacyjna, częściowo podpiwniczona, nakryta dachami spadzistymi, mająca w obrębie skrzydła płd. 5-kondygnacyjną wieżę. Wjazd na dziedziniec prowadzi przez bramy umieszczone na osi skrzydeł wsch. i zach., akcentowane kompozycjami portalowymi, poprzedzone murowanymi mostami, które przerzucono nad fosą o regularnym kwadratowym narysie. Budowla ta, zachowana w dobrym stanie technicznym, obecnie stanowi własność prywatną, jest użytkowana ekstensywnie (udostępniana do zwiedzania) i sukcesywnie remontowana z przeznaczeniem na funkcje usługowe. 

Przemiany własności dóbr ziemskich

Poniższy opis przemian to znacznie skrócona wersja, z kolei pełna dostępna jest na tej podstronie.

Już w XIII wieku w Roztoce istniały majątki rycerskie. Około 1305 roku odnotowano cztery takie posiadłości, a w drugiej połowie XIV wieku dobra we wsi należały do co najmniej pięciu rodów, między innymi Ohme, von Ronaw, von Reibnitz, Poppe, von Zedlitz i von Uchtritz. Z dworem lub folwarkiem wiązano zwłaszcza przedstawicieli rodzin von Ronaw i von Reibnitz (Landbuch I, nr 499, 500, 900, 1074, 1083; Landbuch II, nr 209, 746, 1181, 1260; Landbuch III, nr 71, 72, 350, 451, 452, 493, 535, 589, 671, 689, 690, 710, 737, 959, 974, 997-1002, 1530, 1708).

W drugiej ćwierci XV wieku w źródłach występują już tylko von Ronawowie i von Reibnitzowie. Po 1439 roku wszystkie dobra rycerskie we wsi znalazły się w rękach von Reibnitzów. Władali nimi kolejno Nicol von Reibnitz, następnie Christoph von Reibnitz i jego syn o tym samym imieniu. W 1497 roku ostatni z nich sprzedał majątek właścicielowi zamku Książ (Reibnitz 1901, s. 244; Weber I, s. 28).

Od 1497 roku przez niemal 450 lat Roztoka pozostawała własnością Hochbergów. Początkowo należała do Conrada I von Hochberg, a następnie do kolejnych przedstawicieli licznych linii rodu. W XVI i pierwszej połowie XVII wieku posiadłość kilkakrotnie przechodziła między spadkobiercami. Po bezpotomnej śmierci Christopha Conrada von Hochberg w 1650 roku zadłużony klucz roztocki przypadł książańskiej linii Hochbergów.

W drugiej połowie XVII wieku z majątkiem związani byli między innymi Hans Heinrich I oraz jego synowie Christoph i Conrad. W 1667 roku odnotowano w Roztoce dwie odrębne siedziby należące do obu braci (Naso 1667, s. 113). Po kolejnych podziałach rodzinnych Roztokę objął Hans Heinrich III von Hochberg, właściciel dóbr w latach 1705-1743, któremu przypisuje się gruntowną barokową przebudowę zamku.

W XVIII i XIX wieku posiadłość nadal przechodziła między przedstawicielami rodu Hochbergów. Od 1858 roku należała do Hansa Heinricha XIV Bolka von Hochberg, kompozytora i intendenta pruskich teatrów królewskich. Po jego śmierci odziedziczyli ją Hans Heinrich XVI, a następnie Hans Heinrich XVIII, ostatni właściciel Roztoki przed 1945 rokiem.

Po zakończeniu II wojny światowej majątek został znacjonalizowany. W latach 1945-1973 zamek służył jako ośrodek kolonijny i wypoczynkowy Huty Pokój, a następnie użytkowały go zakłady „Agromet” w Jaworze i Ochotniczy Hufiec Pracy. W latach 1990-1992 należał do gminy Dobromierz, po czym został sprzedany w ręce prywatne. Przez kolejne lata pozostawał nieużytkowany i ulegał dewastacji. Od 2017 roku nowi właściciele prowadzą remonty i prace adaptacyjne, a zamek został udostępniony do zwiedzania.

Historia budowlana obiektu

Wiedza o przemianach budowlanych zamku roztockiego pozostaje wyrywkowa: opiera się na fragmentarycznych badaniach architektonicznych i archeologicznych (Chorowska, Błoniewski 2020; Chorowska, Błoniewski 2021; Jarysz 2023; Kwaśniewski 2023) oraz nielicznych przekazach źródłowych, głównie z XVIII-XIX w. Dlatego wygląd budowli, a zwłaszcza język jej form architektonicznych sprzed roku 1720 pozostaje w sferze hipotez. Budowa pierwszej siedziby rycerskiej w Roztoce, być może nastąpiła już w 2. połowie XIII w. – co sugeruje przekaz z „Liber Fundationis”, gdzie ok. 1305 r. odnotowano 4 majątki rycerskie. Z większym prawdopodobieństwem o murowanym zamku można mówić dopiero w odniesieniu do 2 poł. XIV w.

Faza 1 (2. połowa XIV w., 1380 ?)

Prace budowlane przypuszczalnie zostały podjęte z inicjatywy braci Fritsche, Nickela i Gunthera von Ronau albo Hentschela von Reibnitz. Na obecnym etapie badań nie ustalono, który z wyżej wymienionych rodów rycerskich, notowanych w źródłach z tego czasu jako właściciele majątków w Roztoce dzierżył posiadłość z zamkiem. Datowanie na 1380 r. przyjęto na podstawie przybliżonych analiz dendrochronologicznych, które jednak nie dały pewności co do wyniku.

Główny obiekt zamku stanowiła murowana wieża (bergfried ?) na planie prostokąta o zewnętrznych wymiarach 7,5 x 10,9 m (Błoniewski, Chorowska 2021) oraz towarzyszące jej dwa krótkie odcinki muru kurtynowego na płd. obrzeżu majdanu. Wkrótce do wieży dostawiono prostokątny budynek mieszkalny (wym. 8,3 m x min. 6 m) usytuowany po jej wsch. stronie. Jego pozostałością były płytko posadowione partie murów (lub filarów) fundamentowych odkrytych w rejonie wieży. Budynek ten, zapewne dostawiony „plecami” do wsch. odcinka muru obwodowego stanowił zaczątek płd. skrzydła zamku.

Wieża miała wysokość 6-7 kondygnacji. Co najmniej do poziomu 12,3 m, a zapewne aż do 17,15 m była kamienna i na obecnym III piętrze mieściła sklepione pomieszczenie (ostatecznej obrony?). Powyżej, aż do wysokości ok. 23 m ściany wieży były ceglane, nietynkowane. Zbudowano je z cegły „palcówki”, w wątku gotyckim, na jasnobeżowej zaprawie wapiennej; spoiny zagładzone, podcinane od dołu, miejscami trójkątne (Błoniewski, Chorowska 2021). Na poziomie 20,6 m zachowały się końcówki obciętych dębowych belek – pozostałość po rozebranym stropie nagim. Był to zapewne poziom obronny wieży. Sądzimy tak na podstawie analogii z wieżą w Prochowicach, najbliższą do roztockiej pod względem wysokości i rozmiarów planu.

Odkrycie w obrębie zamku murów o świetnie zachowanym „gotyckim” wątku ceglanego lica, dobitnie poświadcza jego średniowieczną metrykę. Datowanie dendrochronologiczne belek nie przyniosło rozstrzygających rezultatów, gdyż wskazało na dwie prawdopodobne sekwencje czasowe – 1380 i 1616 r. (Konieczny). Jednakże, biorąc pod uwagę kontekst architektoniczny i wymowę źródeł pisanych można powiedzieć, że zamek powstał w 2. poł. XIV w. Już wówczas po jego płn. stronie istniało podzamcze. Odsłonięto relikt muru dający się datować na XIV w. (Jarysz 2023; Kwaśniewski 2023, s. 58-59).

Faza 2 (lata 40.? XV w.)

Działania budowlane na zamku podjęto przypuszczalnie z inicjatywy Nicolausa von Reibnitz – w 1438 r. pana na całej Roztoce. W obrębie „zamku górnego” wzniesiono wówczas drugi budynek, ustawiony przy płn. krawędzi majdanu, równolegle do rozbudowywanego skrzydła płd. Stał się on zrębem skrzydła płn. i zawierał wjazd prowadzący na dziedziniec. W uformowanym wówczas okienku szczelinowym, w jego ścianie wsch. przy przejeździe, na poziomie obecnego I piętra użyto jako spoliów fragmentów kamieniarki otworowej (Chorowska, Błoniewski 2021; Chorowska, Błoniewski 2020).

Na terenie podzamcza wzniesiono umocnienia poprzez wykonanie muru kurtynowego stanowiącego krawędź fosy. Pozostałości tej inwestycji odsłonięte przy wschodnim krańcu dawnego podzamcza to: zasypisko fosy, fragment muru kurtynowego z podstawą „basztki” łupinowej oraz stojący w obrębie fosy filar budowli mostowej, która z pewnością prowadziła do bramy wjazdowej w murze kurtynowym. Z budową obwodu obronnego wiązała się częściowa rozbiórka starszej zabudowy gospodarczej (Jarysz 2023; Kwaśniewski 2023, s. 60-65). Odsłonięty w wykopie rozległy fundament (szeroki na co najmniej 3,1 m) wysunięty przed lico muru kurtynowego (2 m) został zinterpretowany jako podstawa „basztki” łupinowej o formie, jaką znamy z umocnień Wrocławia – zewnętrznego muru parkanowego, który został wzniesiony przed 1486 r. (zob. Żurek 1997) między Bramą Świdnicką a Basteją Bernardyńską, tworzył krawędź fosy, został udokumentowany na planach widokowych miasta (B. Weinera z 1562, G. Hayera z 1591).

Najpóźniej w fazie 4. rezydencja roztocka była założeniem wieloczłonowym; składała się z „zamku górnego”, ufortyfikowanego „zamku dolnego” i zapewne jakiegoś zespołu zabudowy gospodarczej po stronie płn.-wsch. (a więc w rejonie obecnego, nowożytnego wjazdu na teren zamkowy). Przypuszczalnie fosa „zamku dolnego” i fosa „zamku górnego” (zasilana wodami niewielkiego cieku wodnego) były ze sobą połączone.

Faza 3 (1 poł. XVI w.)

Rozbudowa dająca się powiązać z Conradem I von Hochberg objęła na „zamku górnym” przede wszystkim pomieszczenia w obrębie wschodniego narożnika skrzydła płd., na poziomie piwnicy, parteru i pięter. Być może wówczas kamienne ściany we wnętrzu wieży pokryto tynkiem, pobielono, a krawędzie wnęk okiennych w pomieszczeniu na ob. II piętrze podkreślono czerwonymi pasami (grubości 5 cm) i wicią roślinną (Błoniewski, Chorowska 2021).

Działania te poprzedziły Fazę 4 (2 poł. XVI w.) – przebudowę i rozbudowę „zamku górnego”, prowadzoną zapewne w 2. połowie XVI w. w kilku etapach, dającą się powiązać z Joachimem von Hochberg (po 1550-po 1574), jego synem Konradem (po 1574 – 1584) i/lub wnukiem Konradem juniorem (1584-1594).

Prace budowlane (znane jedynie z pojedynczych odkrywek wykonanych podczas badań architektonicznych) objęły m.in.:

• dostawienie (lub gruntowną przebudowę) skrzydła wschodniego; z tej fazy pochodzi pomieszczenie piwniczne u zbiegu skrzydeł południowego i wschodniego. Chorowska, Błoniewski 2021.
• powiększenie skrzydła płn. poprzez jego poszerzenie (od strony dziedzińca) i zabudowanie strefy wjazdu na teren majdanu – z wykorzystaniem cegieł rozbiórkowych (Chorowska, Błoniewski 2020).

Na podstawie analogii (licznych zamkowych siedzib szlacheckich z XVI i pocz. XVII w.) można rekonstruować „zamek górny” w Roztoce jako budowlę z trzema lub czterema skrzydłami o wysokości 2 lub 3 kondygnacji (nie licząc partii piwnic wyniesionych ponad poziom lustra wody fosy) otaczającymi wewnętrzny dziedziniec; dominantę stanowiła starsza wieża; dachy nakrywające skrzydła były z pewnością akcentowane szczytami i szczycikami lukarn. O wystroju architektonicznym zamku można wnioskować na podstawie formy szczytów i sgraffitów dawnego kościoła katolickiego (niezachowanego), znanych z dokumentacji rysunkowych i fotografii sprzed 1973 roku. Jeśli przyjąć, że modernizacja kościoła – dająca się datować na lata 80.-90 XVI w. – i modernizacja zamku były prowadzone w tym samym czasie, to za inicjatora prac można uznać hipotetycznie Konrada [młodszego] von Hochberg, właściciela dóbr w latach 1584-1594.

Faza 5 (lata 60. ? XVII w.) – przebudowy w obrębie „zamku dolnego”.

Śladem tych prac jest fundament muru stanowiącego cembrowinę fosy i zawężającego jej przestrzeń – dostawionego do bocznej ściany „basztki”. Być może przestrzeń między starą a nową cembrowiną fosy została zabudowana (Jarysz 2023; Kwaśniewski 2023, s. 65-66)

Przekształcenia te, dające się zinterpretować jako zwiększenie powierzchni i kubatury zabudowań podzamcza i prowadzące do częściowego zatarcia cech obronnych można hipotetycznie łączyć z adaptacją „zamku dolnego” na mieszkanie jednego z synów Hansa Heinricha I von Hochberg z Książa: Christopha lub Konrada. Interpretację tę wspiera fakt odnotowania przez kronikarza Ephraima Naso (1667) dwóch „mieszkań” w obrębie majątku roztockiego. Według Naso (Naso 1667, s. 113): Rohnstock. Allhier sind zwey unterschiedene, mit tieffen Wall-Graben zugleich umbgeschlosseene Wohnungen, deren eine zusteht dem Hoch- und Wol-gebohrnen Herrn, Hrn. Christoph, Freyherrn von Hohberg, und die andere, Herrn Conrad, Freyherrn von Hohberg, beyden Gebrüdern. Welche beyderseits in ihrer Jugend denen ritterlichen Übungen sich embsig ergeben, und viel Länder, und Königreiche durchreiset haben. Także wzmianka Johanna Sinapiusa o „starym zamku”, którym był „zamek górny”, jako jednym z mieszkań sugeruje, że podzamcze było postrzegane jako „zamek nowy” (Sinapius 1728, s. 112-113): Das schöne Residenz-Schloß Rohnstock im Schweidnitzischen bestand in zweien mit einem Wall-Graben umschossenen Wohnungen; das alte Schloß steht noch, das andere ist eingerissen, und diese Jahre her alles in den jetzigen Stand gesetzt, auch dabei ein zierlicher Thurm augeführet, daran noch 1721. gebauet worden. Na tej podstawie można przypuszczać, że za życia obu braci (Christoph, zmarły w 1675) podzamcze przebudowano na nowożytną siedzibę szlachecką.

Faza 6

gruntowna przebudowa całego areału zamkowego, przeprowadzona w okresie ok. 1715-1730, z inicjatywy hrabiego Hansa Heinricha III von Hochberg (1705-1743); datowana na podstawie daty widniejącej na chorągiewce wieńczącej hełm wieży zamkowej; udokumentowanej w przekazach ikonograficznych (Anonim 1807; obraz z ok. 1730 i fotografia z lat 60. XIX w. (?) w: Schubert Hil. 1934).

Według daty „1720” na chorągiewce wieńczącej hełm wieży i wg wzmianki Sinapiusa (Sinapius 1728, s. 113) prace w obrębie „zamku górnego” prowadzone były już przed rokiem 1721 r., zapewne wg projektu budowniczego Felixa Antona Hammerschmidta. Objęły one m.in.:

• ujednolicenie wysokości skrzydeł zamkowych i artykulacji fasad, wykonanie nowych dachów, budowę nowych wjazdów na dziedziniec (pośrodku fasady wsch. i zach.), wykonanie portali;
• wykonanie pomieszczeń na poziomie piwnic w niektórych niepodpiwniczonych partiach budowli (m.in. w obrębie wieży);
• wykonanie nowego hełmu wieży z „belwederem” u jego podstawy i galeryjką;
• wbudowanie traktu komunikacyjnego (galerii) w przestrzeń dziedzińca (zapewne w miejscu starszych otwartych krużganków), urządzenie w skrzydle płn. nowych reprezentacyjnych schodów na piętro (piano nobile) oraz wielkiej sali w skrzydle południowym dekorowanej malowidłami i sztukateriami na sklepieniu oraz rzeźbionym kominkiem;
• przebudowę fosy na dekoracyjną „ramę” okalającą bryłę zamku i podkreślającą jego „zamkową” formułę i eksponującą (służyło temu zastąpienie wysokiej cembrowiny, jak zapewne istniała wcześniej, skarpą ziemną otoczoną niskim dekoracyjnym murkiem), wykonanie murowanych mostów poprzedzających wjazdy (zob. Schubert Hil. 1934, s. 4-20).

W ramach gruntownej modernizacji rozebrano mury podzamcza aż do fundamentów, zlikwidowano fosy, a teren splantowano (Jarysz 2023). W trakcie rozbiórki odzyskiwano cegłę i kamień, a fosę zasypywano etapami. Zasypisko fosy nie zawierało wartościowego materiału budowlanego dającego się wtórnie użyć do budowy, a jedynie grudy wapna, szczątki cegieł oraz otoczaki kamienne.

Integralną część rezydencji stanowiło otoczenie, kształtowane zapewne w latach 20. XVIII wieku. Przedstawienia ikonograficzne zamku i areału z fazy 6, w tym grafika Wernera, grafika z 1807 roku, obraz z około 1730 roku i fotografia z lat 60. XIX wieku, ukazują następujące elementy (Werner B-2, s. 374, 379; Anonim 1807; Schubert Hil. 1934):

• strefę wjazdu od strony placu wiejskiego,
• rozległy dziedziniec paradny przed fasadą wschodnią,
• wydzielone strefy podwórców i zabudowań oficynowych po wsch. i zach. stronie zamku,
• geometryczne ogrody ozdobne na tyłach podwórca wschodniego – w tym kunsztowne założenie usytuowane na wprost portalu zamkowego, otoczone dekoracyjnym murem z oranżerią od północy i pawilonem ogrodowym zwanym Favorita na zamknięciu głównej osi kompozycyjnej. Na temat XVIII-wiecznego założenia ogrodowego wypowiadał się Irrgang ( 1978, s. 20-24),
• ogrody użytkowe,
• szpalery drzew obrzeżające strefę dziedzińca oraz wjazd północny i południowy, ażurowe ogrodzenia.

Faza 7 (lata 1868-1871)

przebudowa i modernizacja zamku, wg proj. Oskara Pavelta, dokonana z inicjatywy hrabiego Hansa Heinricha XIV Bolka von Hochberg, właściciela Roztoki w latach 1858-1926. Datowanie 1868-1871 przyjęto wg: Weber (Weber I, s. 28); Schaetzke (1927, s. 19) podaje przedział lat 1861-1871.

Modernizacja objęła m.in.

• zmianę artykulacji fasad (wprowadzenie dekoracyjnych pilastrów kompozytowych w miejsce surowych lizen; wzniesienie wolutowych szczytów w partii facjat – w miejscu trójkątnych antykizujących frontonów),
• przebudowę „belwederu” wieżowego, zmianę hełmu wieży,
• dobudowanie tarasu pośrodku fasady płd., ze schodami wiodącymi z poziomu belle etage (reprezentacyjnej kondygnacji pierwszego piętra) do parku.

FAZA 8

urządzenie założenia ogrodowo-parkowego z inicjatywy hrabiego Hansa Heinricha XIV Bolka von Hochberg. Przekształcenia te podjęto w celu dostosowania rezydencji roztockiej do ówczesnych standardów kształtowania wiejskiej siedziby arystokratycznej. W ich wyniku:

• wyburzono stodoły (po południowej stronie zamku), poszerzono areał zamkowy ku południu i zachodowi, a na powiększonym terenie i w otoczeniu zamku urządzono ogród krajobrazowy,
• zrewaloryzowano ogrody ozdobne i użytkowe po wschodniej stronie zamku, zachowując ich XVIII-wieczną zabudowę, geometryczne rozplanowanie i architektoniczną „barokową” stylistykę. W przejściu pomiędzy ogrodami geometrycznymi osadzono portal, przeniesiony z kamienicy Rynek 1 w Legnicy, o spektakularnych późnorenesansowych formach. Dziewiętnastowieczną przebudowę ogrodowego otoczenia rezydencji omawia Irrgang (1978, s. 25-26), a opis portalu zamieścił Lutsch (1891, s. 363).

Charakterystyka wartości kulturowych

Rezydencja w Roztoce to unikatowy przykład dawnej siedziby rycerskiej, a w czasach nowożytnych arystokratycznej, która we wszystkich okresach swego istnienia (aż do dziś) eksponowała dookolną fosę – dobitny atrybut warownej przeszłości i zamkowej formuły. Jej przebudowę z ok. 1720 r. można uznać za późną realizację formuły palazzo in fortezza, z repertuarem form architectura militaris zredukowanym do minimum (fosa, tzw. cokół forteczny, portale bramne z wydatnym boniowaniem, do tego surowa artykulacja ograniczona do podziałów lizenami i gzymsami).

Tym, co wyróżnia rezydencję roztocką na tle architektury śląskiej z doby nowożytnej jest zagospodarowanie i rozplanowanie areału zamkowego z fazy barokowej, częściowo zachowanej, i neobarokowej: zespół bram, dziedzińców, zabudowań towarzyszących, ogrodów. Odnotować należy sposób ukształtowania relacji przestrzennych między zamkiem a ogrodem krajobrazowym: otoczenie gmachu partiami ogrodowymi (kosztem dziedzińców i budynków pomocniczych), zaś na szczególną uwagę zasługuje fakt utrzymywania ogrodów geometrycznych aż do XX w. – do czasu, gdy już powszechnie dostrzegano ich wartości zabytkowe, estetyczne i funkcjonalne.

Badania architektoniczne i archeologiczne prowadzone tu w latach 2020-2023 dostarczyły – pomimo swej fragmentaryczności – wielu cennych danych na temat siedziby, w tym kilku zaskoczeń. W obrębie zamku nieoczekiwane odkrycie stanowiły mury wieży – o świetnie zachowanym „gotyckim” wątku ceglanego lica, który dobitnie zaświadcza o metryce średniowiecznej. Najcenniejszym odkryciem z obszaru dawnego podzamcza jest masywny fundament wysunięty w przestrzeń dawnej fosy, dający się interpretować jako pozostałość późnośredniowiecznego obwodu obronnego wykonanego na wzór umocnień Wrocławia, a także zasypisko fosy z jego stratygrafią – pozwalające rekonstruować proces likwidacji owego podzamcza w latach 20. XVIII wieku.

We wsi już w XIII w. istniały majątki rycerskie (ok. 1305 odnotowano 4 allodia militum). W 3. tercji XIV w. funkcjonowały tu posiadłości należące co najmniej 5 rodów.

• Majątki rodu Ohme (od 1399 rodu von Ronaw) – właścicielami byli: Nickel (wzm. 1371), Antonius (wzm. 1394), Nickel i Michel (wzm. między 1394 a 1399, posiadali folwark) oraz bracia Daniel, Nicklas i Hannus Ohme (1399, posiadał folwark), Alde Heinrich v. Ronaw (1399 nabył dobra Michela) i jego brat Junge Heinrich (wzm. 1399-1401, nabył majątek Daniela i Nickela) (Landbuch I, nr 499, Landbuch II, nr 1260, Landbuch III, nr 452, 493, 671, 689, 690, 959, 997, 998, 999, 1530).
• Majątki rodu von Ronaw – w 1371 r. należące do braci: Fritsche (odnotowany w kontekście praw do „dworu i folwarku” także w 1376), Niklosa (jw.), Thimona i Guntera (jw. oraz 1385); w 1389 r. majątek dzierżyli kuzyni Nikel (syn Nicklosa) i Heinrich (syn Guntera), między 1399 a 1407 r. bracia Alde Heinrich i Junge Heinrich, w 1406 Nickel (syn zm. Nickela) i Junge Nickel (wzm. też 1411, syn Nickela), 1407 bracia Hannos i Thammo (Landbuch I, nr 500, 1074, 1083, Landbuch II, nr 209, Landbuch III, nr 350, 535, 589, 710, 737, 974, 1002).
• Majątek rodu von Reibnitz, którego właścicielami byli Hentschel (wzm. 1374, odnotowywany w źródłach pisanych do 1383), Nikel (syn Hannosa, wzm. 1396, 1398, 1406, notowany w źródłach z lat 1395-1407) i jego brat Heinze (wzm. 1406, notowany w źródłach 1396-1424); posiadłość roztocka stanowiła ich siedzibę; zostali odnotowani z adnotacją zum Rodestocke gesessen ( Landbuch I, nr 900, Landbuch III, nr 72, 451, 1708; Reibnitz 1901, s. 14, Tafel I, nr 10, 15, 16).
• Majątek rodziny Poppe – w 1389 r. był wzmiankowany Niclos Poppe, w 1396 jego żona Katherina Poppynne jako właścicielka majątku w Roztoce, który należał wcześniej do Hannosa vom Rodestocke (Landbuch II, nr 746, Landbuch III, nr 71);
• Majątek członków rodu von Zedlitz i von Uchtritz – w 1393 r. Hentschil Koppe von Czedlicz i Heinrich von Uchtericz sprzedali 10 grzywien rocznego czynszu z majątku w Roztoce Hansowi von Nimptsch (Landbuch II, nr 1181);

W 2 ćwierci XV w. źródła pisane odnotowują tylko dwa rody związane z Roztoką: von Ronaw (1439 bracia Nikol i Heinze (Zimmermann 1785, s. 116-117) oraz von Reibnitz, którego członkowie po 1439 r. stali się właścicielami wszystkich dóbr rycerskich we wsi.

W kolejnych dekadach dobrami władali:

• Między 1424 r. a 1444/1452 – Nicol von Reibnitz, syn Nicola (wnuk Hentschila), wzm. 1424-1444, w 1452 jako zmarły, w 1438 odnotowany na Roztoce (Reibnitz 1901, Tafel I, poz. 23).
• Między 1452 r. a 1487 – Christoph von Reibnitz, syn Nicola, wzm. od 1452, zm. 1487 r. (Reibnitz 1901, Tafel I, poz. 34); w 1453 ustanowił swego wuja Hannosa Schweinichen spadkobiercą dworu w Roztoce na wypadek bezpotomnej śmierci (Schweinichen 1904, s. 145; Adamska 2005, s. 283).
• Między 1487 r. a 1497 r. – Christoph von Reibnitz, syn Christopha, wzm. 1494-1525; w 1497, 2.01 sprzedał majątek w Roztoce w imieniu swoim i braci właścicielowi zamku Książ (Reibnitz 1901, s. 244, Tafel I, poz. 39; Weber I, s. 28).

Od 1497 przez prawie 450 lat majątek roztocki pozostawał w rękach przedstawicieli rodu von Hochberg:

• W okresie 1497–1520 – Conrada I von Hochberg, zm. 1520; posiadał od 1491 dobra Giersdorf, od 1497 Strupice, od 1513 krótko dobra Miedzianka, od 1509 dobra Książ, od 1517 majątek w Lubiechowie koło Świebodzic (Kerber 1885, s. 26-28; Weber I, s. 28), piastował urząd starosty księstwa świdnickiego i jaworskiego w latach 1512-1520 (Verf.SJ, s. 72).
• W latach 1520-1522 należał do braci Hansa, Christopha, Georga i Konrada von Hochberg, synów Conrada I; w 1522 przeprowadzili podział dóbr (Kerber 1885, s. 28).
• Między 1522 a 1547 r. do Georga von Hochberg, syna Conrada I; na Roztoce, który poślubił NN von Brauchitsch (Sinapius 1720, s. 41; Hopf 1858, s. 264 tabl. genealogiczna: Georg 1520; Kerber 1885, s. 28)
• Przed 1547-po 1550: bracia Joachim i Franz (albo Friedrich?) von Hochberg, synowie Georga, wzm. na Roztoce (Sinapius 1720, s. 41; Zimmermann 1785. 5, s. 117; Hopf 1858, s. 264 tabl. genealogiczna: Joachim 1574, Friedrich 1560).
• W 1558 był wzmiankowany „na Roztoce” Christoph von Hochberg (Sinapius 1720, s. 54; Zimmermann 1785. 5, s. 117)
• Po 1550-po 1574: Joachim von Hochberg, syn Georga; na Roztoce; poślubił NN von Seidlitz ( Sinapius 1720, s. 44; Zimmermann 1785. 5, s. 117).
• po 1574 – 1584: Konrad von Hochberg, syn Joachima; ożeniony z Hedwig von Waldau von Stuese; zm. bezpotomnie 1584; epitafium istniało w tutejszym kościele (Sinapius 1720, s. 41, 54; Hopf 1858, s. 264 tabl. genealogiczna: Konrad VI +1584; Lutsch III, s. 361.); 1575 odnotowany: Conrad von Hoberg der edler auf Ronstocke (Salza 1853, s. 232).
• 1584-1594: Konrad von Hochberg, syn Konrada, kuzyn Joachima i Friedricha; 1585 wzm. na Roztoce; zm. 1594; poślubił Magdalenę von Brauchitsch a. d. H. Brauchitschdorf, zm. 1594, ich epitafium znajdowało się w tutejszym kościele (Sinapius 1720, s. 41; Zimmermann 1785, s. 117; Hopf 1858, s. 264 tabl. genealogiczna: Konrad V +1594; Lutsch III, s. 361).
• 1594-?: zapewne bracia Christof i Konrad von Hochberg, synowie Konrada na Roztoce (Hopf 1858, s. 264 tabl. genealogiczna: Christof I; Konrad VII.)
• Christoph – auf Rohnstock, Leuthen und Jürtsch – poślubił Annę von Schellendorf a. d. H. Adelsdorf, oboje żyli jeszcze w 1615; ich córką była: Anna von Hochberg ur. 1598, zamężna od 1613 z Christophem von Hochberg z Książa, zmarła w 1625 roku (Sinapius 1728, s. 112, 430; Kerber 1885, s. 46).
• Konrad – poślubił: 1) NN von Reibnitz, 2) NN von Schindel z Conradswaldau ( Sinapius 1720, s. 41.); w 1622 tenże (?) Konrad von Hochberg urządził w Roztoce [w zamku?] łaźnię – Badstube (Zimmermann 1785, s. 117).
• ? – 1645: Conrad der Jungere [Młodszy] von Hochberg, syn Konrada; zm. 1645; pan auf Rohnstock, Petersdorf, Günthersdorf; poślubił Annę Marię von Bibran z Modły (Sinapius 1720, s. 72; Hopf 1858, s. 264 tabl. genealogiczna: Konrad VIII +1645).
• 1645-1650: Christoph Conrad von Hochberg, syn Conrada Młodszego, zm. 1650 bezpotomnie. Po jego śmierci zadłużony klucz dóbr Roztoka przypadł książańskiej linii rodu von Hochberg na mocy testamentu (Sinapius 1720, s. 42; Hopf 1858, s. 264 tabl. genealogiczna: Christof II +1650; Kerber 1885, s. 69). Klucz ten obejmował majątki: Ober- und Nieder-Rohnstock, Petersdorf, Günthersdorf, Thomasdorf, Bohrau (Kerber 1885, s. 69).
• 1650-1671: Hans Heinrich I von Hochberg na Książu itd., syn Heinricha (zmarłego w 1613), wnuk Konrada (zmarłego w 1584); ur. 1598 w Olesznej, zm. 1671; radca cesarski, zastępca starosty księstw świdnickiego i jaworskiego, od 1650 Freiherr (baron), od 1666 Graf (hrabia); dwukrotnie żonaty: 1) w 1627 z Heleną von Gellhorn z Pieszyc, 2) z Susanną Hedwig Freiin von Schaffgotsch; miał z 1. małżeństwa 9 synów i 4 córki (Sinapius 1720, s. 43; Hopf 1858, s. 264 tabl. genealogiczna: Johann Heinrich I; Kerber 1885, s. 66-77). Przed 1667 przekazał Roztokę (lub tylko samą rezydencję) synom: Christophowi i Konradowi (Naso 1667, s. 113.).
• 1671-1675 – bracia Christof i Konrad Freiherren von Hochberg, synowie Hansa Heinricha I:
• Christof Freiherr von Hochberg, von Rohnstock, ur. 1630, zm. 1675; poślubił Annę Catharinę von Hohenzollern (Sinapius 1720, s. 44; Hopf 1858, s. 264 tabl. genealogiczna: Christof IV v. Rohnstock),
• Konrad – zob. niżej. Obaj odnotowani w kronice E. I. Nasona z 1667 jako właściciele dwóch odrębnych „mieszkań” w Roztoce (Naso 1667, s. 113).
• 1675-1698: Conrad Graf von Hochberg, syn Hansa Heinricha I; ur. 1635, zm. 1698 (16.02); na Roztoce; ożeniony z Heleną Freiin v. Schaffgotsch a. d. H. Plackwitz, nie pozostawił potomków; posiadłość roztocka przypadła na mocy testamentu bratu (Sinapius 1720, s. 44; Hopf 1858, s. 264 tabl. genealogiczna: Konrad X v. Rohnstock; Kerber 1885, s. 79).
• 1698 (od 16.02 do 6.03): Hans Heinrich II Graf von Hochberg (od 1687: Reichgraf), na Książu itd., syn Hansa Heinricha I, brat Christopha i Konrada; ur. 20.05.1639 na Książu, zm. 16.03.1698; radca cesarski, asesor sądu manów i starszy ziemski księstw świdnickiego i jaworskiego; poślubił w 1665 Marię Juliannę von Borschnitz z Prus (w księstwie brzeskim); miał 10 dzieci (Sinapius 1720, s. 44-45; Sinapius 1728, s. 111; Kerber 1885, s. 77-79; Pleß).
• 1698-1705: synowie Hansa Heinricha II: Maximilian na Mieroszowie (zm. 1700), Hans Heinrich III (zob. niżej), Konrad Ernst Maximilian, Karl Friedrich Leopold (zm. 1703); w 1705 pozostali przy życiu bracia przeprowadzili podział dóbr:
• Hans Heinrich III – odziedziczył Herrschaft Rohnstock z Ober-, Mittel- und Nieder Wernersdorf oraz Herrschaft Rothenburg;
• Konrad Ernst Maximilian – odziedziczył Herrschaften Fürstenstein i Herrschaft Friedland (Kerber 1885, s. 79-80).
• 1705-1743: Hans Heinrich III Reichsgraf von Hochberg, syn Hansa Heinricha II na Książu itd.; ur. 6.05.1675 na Książu, zm. 9.07.1743 w Roztoce; poślubił: 1) w 1699 Annę Elisabeth Freiin von Zedlitz und Neukirch (ur. 2.04.1685, zm. 3.04.1724), 2) w 1729 Carolinę Elisabeth Gräfin Henkel von Donnersmarck (ur. 28.01.1693, zm. 11.10.1757 w Legnicy (Sinapius 1720, s. 45; Jacobi 1794, Teil 2, s. 205; Kerber 1885, s. 92); pozostawił synowi w spadku Herrschaft Rohnstock oraz Trzebień k. Bolesławca (Kerber 1885, s. 92; Pleß).
• 1743-1758: Hans Heinrich IV Reichsgraf von Hochberg, syn Hansa Heinricha III na Roztoce, ur. 30.09.1705 na Książu, zm. 7.04.1758 na Książu; poślubił w 1727 Louisę Friderikę Gräfin von Stolberg (ur. 1710, 1.06, zm. 1757, 31.10. w Roztoce); posiadał klucze dóbr ziemskich Roztoka i Trzebień, w 1747 dokupił majątek Gniewków; w 1755 odziedziczył po zmarłym kuzynie Heinrichu Ludwigu Karlu von Hochberg dobra Książ, Mieroszów itd. (Sinapius 1720, s. 45; Jacobi 1794, Teil 2, s. 205; Kerber 1885, s. 91-94; Pleß); na mocy testamentu jego majątki miały przypaść małoletnim synom:
• Hans Heinrich V (ur. 1741) – miał odziedziczyć klucze dóbr Książ i Mieroszów,
• Gottlob Hans Ludwig (ur. 1753) – klucze dóbr Roztoka, Trzebień i majątki Wernersdorf, Tschechen, Puschkau, Grunau (Kerber 1885, s. 94).
• 1758-1774: opiekunowie prawni małoletnich braci – Hansa Heinricha V i Gottloba Hansa Ludwiga; umowa nt. dziedziczenia sporządzona w 1764 (2 lata po uzyskaniu pełnoletniości przez Hansa Heinricha) uregulowała kwestie własnościowe – spadkowy podział dóbr został formalnie dokonany (Kerber 1885, s. 94, 103).
• 1774-1791: Gottlob Hans Ludwig Reichsgraf von Hochberg; przejął posiadłości po uzyskaniu pełnoletniości (21 lat); ur. 1753, 20.05, zm. 1791, 14.12 bez potomstwa; poślubił: 1) w 1778 (1779?) Sophię Friderikę Gräfin v. Schönburg-Hartenstein (ur. 24.03.1756, zm. 1782, 22.03), 2) w 1784 swoją bratanicę (córkę Hansa Heinricha IV) Charlottę Henriettę Christianę Augustę Gräfin von Hochberg (ur.1763, 6.10 na Książu, zm. 1800, 19.01) (Jacobi 1794, Teil 2, s. 205; Kerber 1885, s. 110; Pleß.).
• 1791-1833: Hans Heinrich VI Reichsgraf von Hochberg, na Książu itd., syn Hansa Heinricha V; ur. 1768, 22.04 na Książu, zm. 1833, 7.05 w Zützen; poślubił 1791 księżniczkę Annę Emilię von Anhalt-Köthen-Pleß z Pszczyny (ur. 1770, 20.05 w Pszczynie, zm. 1830, 1.11 na Książu); odziedziczył po bracie posiadłość obejmującą Herrschaft Rohnstock nebst Wernersdorf, Merzdorf, Girlachsdorf, Polkau, Offenbahr i Günthersdorf, Herrschaft Kittlitztreben (Kittlitztreben, Linden, Alt- und eu Oels, Wenigtreben, Klein-Golnisch, Baudendorf, Urbanstreben), Tschechen, Puschkau, Grunau (Jacobi 1794, Teil 2, s. 205; Kerber 1885, s. 109-114; Pleß.).
• 1833-1855: Hans Heinrich X. Reichgraf von Hochberg na Książu itd.; ur. 1806, 2.12 w Berlinie, zm. 1855, 20.12 w Berlinie; poślubił 1) w 1832 Idę von Stechow (ur. 1811, 25.03 w Berlinie, zm. 1843, 30.09 w Lucernie), 2) Adelajdę von Stechow (ur. 1807, 25.09 w Kotzen, zm. 1860, 24.08 w Dziewentline); odziedziczył Minderfreien Standesherrschaft Neuschloß (wolne państwo stanowe mniejsze Nowy Zamek koło Milicza) i Gut Neisselwitz; w 1840 uzyskał przekształcenie dóbr książańskich w państwo stanowe, w 1850 tytuł księcia pszczyńskiego (Kerber 1885, s. 114-117; Pleß.); jego synowie podzielili majątek:
• Hans Heinrich XI. przejął Fürstenthum Pleß i Standesherrschaft Fürstenstein,
• Hans Heinrich XIII. Konrad – alodium Herrschaft Rohnstock
• Hans Heinrich XIV. Bolko – Mindfreie Standesherrschaft Neuschloss (Kerber 1885, s. 117).
• 1855-1858: Hans Heinrich XIII. Konrad Reichsgraf von Hochberg, ur. 1837, 13.08, zm. 1858, 10.12 w Heidelbergu [w wieku 21 lat] (Kerber 1885, s. 117-118; Pleß).
• 1858-1926: Hans Heinrich XIV. Bolko Reichsgraf von Hochberg na Nowym Zamku, brat Hansa Heinricha XIII; ur. 1843, 23.01 w Książu, zm. 1926, 1.12 w Szczawnie Zdroju; poślubił w 1869 księżniczkę Eleonorę von Schoenaich-Carolath (ur. 1848, 25.05 w Zaborze, zm. 1923, 4.02 w Roztoce); odziedziczył posiadłości roztockie po zmarłym bracie (Kerber 1885, s. 118; Pleß); zasłynął jako kompozytor oper, pieśni i utworów instrumentalnych; w latach 1886-1902 pełnił urząd intendenta pruskich teatrów królewskich (Wilcke 1972.).
• 1926-1933: Hans Heinrich XVI. Reichsgraf von Hochberg, na Książu, Pszczynie, Roztoce itd.; syn Hansa Heinricha XIV.; ur. 1874, 19.05 Roztoce, zm. 1933, 13.02 w Berlinie, poślubił w 1903 Paulę Eleonorę Gräfin von Harrach (ur. 1878, 4.07 w Tiefhartmannsdorf, zm. 1967, 31.08 w Birnau am Neckar) (Pleß.).
• 1933-1945: Hans Heinrich XVIII. Wilhelm Bolko Ferdinand Reichsgraf von Hochberg, syn Hansa Heinricha XVI. Bolko.; ur. 1905, 20.10 w Berlinie, zm. w Elmischwang 13.02.1989 roku (Pleß).

Przemiany własności i użytkowania zabytku po 1945 r.

• [1945: nacjonalizacja majątku przez władze polskie po zakończeniu działań II wojny światowej po włączeniu Śląska w granice Polski]
• 1945-1973: użytkowanie zamku przez przedsiębiorstwo państwowe Huta Pokój z Rudy Śląskiej jako ośrodka kolonijnego i wypoczynkowego (Schloss 2012; Historia).
• 1973-1989: użytkowanie zamku przez Zakłady Kuziennicze i Maszyn Rolniczych „Agromet” w Jaworze (Historia).
• 1989: użytkowanie zamku przez Ochotniczy Hufiec Pracy (OHP); następnie urządzenie hotelu robotniczego dla 30 rodzin (Schloss 2012; Historia).
• 1990-1991: gmina Dobromierz jako właściciel zamku (Schloss 2012; Historia).
• 1991-1992: zamek w użytkowaniu Niezależnego Samorządnego Związku Zawodowego Rolników Indywidualnych „Solidarność”, przejęty z zamiarem adaptacji na ośrodek wypoczynkowy dla rolników (Schloss 2012; Historia).
• 1992: Gmina Dobromierz jako właściciel zamku – przejęła obiekt od związku zawodowego; w tym samym roku sprzedała w ręce prywatne (Schloss 2012; Historia).
• 1992-przed 1997: właściciel zamku Andrzej Krys z Katowic, właściciel firmy handlowej Silesian Building Corporation Ltd., który przeprowadził remont dachu, ogrodził parcelę; w tym czasie dokonywał przestępstw gospodarczych (został oskarżony o przywłaszczenie majątku) w trakcie procesu sądowego opuścił Polskę, był ścigany listem gończym. Z powodu zadłużenia firm Krysa jego nieruchomości – w tym zamek w Roztoce – zostały przejęte przez Kredit Bank z Warszawy (Schloss 2012; Historia).
• przed 1997-2017: zamek w rękach osoby prywatnej z Warszawy; rozpoczęte przez nią prace renowacyjne zostały wstrzymane (Schloss 2012).
• Od tamtej pory [1992] zamek pozostaje nieużytkowy, w tym czasie doszło do dewastacji wielu cennych elementów wystroju i wyposażenia. Z wnętrza zabytku zniknęły m.in. piękne piece kaflowe (Historia).
• 2017 do dziś: zamek w rękach nowych właścicieli, którzy sukcesywnie prowadzą remonty budowli i prace adaptacyjne; obiekt został udostępniony do zwiedzania.

Konkretne wzmianki (wybór): LF, poz. D.113; Landbuch I, nr 499, 500, 900, 1074, 1083; Landbuch II, nr 209, 746, 1181, 1260; Landbuch III, nr 71, 72, 350, 451-452, 493, 535, 589, 671, 689-690, 710, 737, 959, 974, 997-1002, 1530, 1708; Zimmermann 1785, t. 5, s. 116-117; Reibnitz 1901, s. 14, 244, tabl. I, nr 10, 15, 16, 23, 34, 39; Schweinichen 1904, s. 145; Adamska 2005, s. 283; Weber I, s. 28; Kerber 1885, s. 26-28, 46, 66-80, 92-94, 103, 109-118; Verf.SJ, s. 72; Sinapius 1720, s. 41-45, 54, 72; Sinapius 1728, s. 111-113, 430; Hopf 1858, s. 264; Lutsch 1891, s. 361, 363; Salza 1853, s. 232; Naso 1667, s. 113; Jacobi 1794, cz. 2, s. 205; Kwaśniewski 2023, s. 65-66; Schubert 1934, s. 4-20; Irrgang 1978, s. 20-26; Schaetzke 1927, s. 19.

@collection{@Zimmermann1795b,

title = {Beitr\"{a}ge zur Beschreibung Schlesien, Bd V},

editor = {Friedrich Albert Zimmermann},

year  = {1785},

date = {1785-01-01},

urldate = {1785-01-01},

volume = {5},

publisher = {Tramp, Johann Ernst},

address = {Brieg},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {collection}

}

@collection{1901_reibnitz,

title = {Geschichte der Herren und Freiherren von Reibnitz 1241 bis 1901},

author = {P. v. Reibnitz},

year  = {1901},

date = {1901-01-01},

urldate = {1901-01-01},

address = {Berlin},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {collection}

}

@article{anonim_1807_rohnstock,

title = {Das Schlo\ss zu Rohnstock},

author = {[Friedrich Gottlieb Endler?]},

year  = {1807},

date = {1807-04-18},

journal = {Breslauische Erz\"{a}hler},

number = {14},

pages = {209-210},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {article}

}

@techreport{chorowska_bloniewski_2020_roztoka,

title = {Sprawozdanie z bada\'{n} architektonicznych dw\'{o}ch pomieszcze\'{n} znajduj\k{a}cych si\k{e} w skrzydle p\'{o}\lnocnym zamku, na poziomie I pi\k{e}tra},

author = {Ma\lgorzata Chorowska and Piotr B\loniewski},

year  = {2020},

date = {2020-01-01},

address = {Wroc\law},

institution = {Archiwum DWKZ, Delegatura w Wa\lbrzychu},

note = {Wydruk komputerowy, luty-marzec 2020},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {techreport}

}

@techreport{chorowska_bloniewski_2021_roztoka,

title = {Zamek Roztoka. Sprawozdanie z sonda\.{z}owych bada\'{n} architektonicznych piwnic skrzyd\la po\ludniowego zamku oraz pomieszczenia na II pi\k{e}trze wie\.{z}y},

author = {Ma\lgorzata Chorowska and Piotr B\loniewski},

year  = {2021},

date = {2021-01-01},

address = {Wroc\law},

institution = {Archiwum DWKZ, Delegatura w Wa\lbrzychu},

note = {Wydruk komputerowy, jesie\'{n} 2021},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {techreport}

}

@book{hopf_1858,

title = {Historisch-genealogischer Atlas seit Christi Geburt bis auf unsere Zeit, Abt. I: Deutschland, Bd. 1},

author = {Karl Hopf},

year  = {1858},

date = {1858-01-01},

publisher = {Verlag von Friedrich Andreas Perthes},

address = {Gotha},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

@book{irrgang_1978,

title = {Bemerkenswerte Parkanlagen in Schlesien},

author = {Walter Irrgang},

year  = {1978},

date = {1978-01-01},

pages = {19-38},

address = {Dortmund},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

@book{jacobi_1794,

title = {Europ\"{a}isches Genealogisches Handbuch, in welchem neueste Nachrichten von allen H\"{a}usern jetztregierender Europ\"{a}ischer Kaiser und K\"{o}nige, und aller geist- und weltlichen Chur- und F\"{u}rsten, wie auch Grafen des Heiligen R\"{o}mischen Reichs, ingleichen von Cardinalen, Mitgliedern der Ritter-Orden, auch Dom- und Capitularherren der Erz- und Hochstifter in Deutschland},

author = {Christian Friedrich Jacobi},

year  = {1794},

date = {1794-01-01},

volume = {1-2},

publisher = {Johann Friedrich Gleditschens Handlung},

address = {Leipzig},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

@techreport{jarysz_2023_roztoka,

title = {Sprawozdanie z przeprowadzenia bada\'{n} archeologicznych na obszarze obj\k{e}tym inwestycj\k{a} pn. „Budowa przy\l\k{a}cza kanalizacji sanitarnej do zamku przy ul. Zamkowej 3, dz. nr 537/3 w Roztoce, gm. Dobromierz”},

author = {Piotr Jarysz},

year  = {2023},

date = {2023-01-01},

address = {Wroc\law},

institution = {DUOZ, Delegatura w Wa\lbrzychu},

note = {Wydruk komputerowy},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {techreport}

}

@book{kerber_1885,

title = {Geschichte des Schlosses und der Freien Standesherrschaft F\"{u}rstenstein in Schlesien},

author = {P. Kerber},

year  = {1885},

date = {1885-01-01},

urldate = {1885-01-01},

address = {Breslau},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

@techreport{kwasniewski_2023_roztoka,

title = {Relikty dawnego podzamcza przy pa\lacu w Roztoce (gm. Dobromierz, pow. \'{s}widnicki) w \'{s}wietle bada\'{n} kwerendowych i terenowych},

author = {Artur Kwa\'{s}niewski},

year  = {2023},

date = {2023-01-01},

note = {Aneks do opracowania: Piotr Jarysz, Sprawozdanie z przeprowadzenia bada\'{n} archeologicznych na obszarze obj\k{e}tym inwestycj\k{a} pn. „Budowa przy\l\k{a}cza kanalizacji sanitarnej do zamku przy ul. Zamkowej 3, dz. nr 537/3 w Roztoce, gm. Dobromierz”},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {techreport}

}

@book{Lutsch1891,

title = {Verzeichnis der Kunstdenkm\"{a}ler der Provinz Schlesien. Bd. III: Die Kunstdenkm\"{a}ler des Regierungsbezirk Liegnitz},

author = {H. Lutsch},

year  = {1891},

date = {1891-01-01},

urldate = {1891-01-01},

address = {Breslau},

note = {Bor\'{o}w Polski, s. 70-71;},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

@book{nasone1667,

title = {Phoenix redivivus ducatuum Svidnicensis et Javoroviensis},

author = {E. I. Nasone},

year  = {1667},

date = {1667-01-01},

urldate = {1667-01-01},

address = {Breslau},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

@book{salza_1853,

title = {Regesten des aus dem alten deutschen Herrenstande hervorgegangenen Geschlechts Salza},

author = {[Carl Lichtenau]},

year  = {1853},

date = {1853-01-01},

publisher = {F. A. Brockhaus},

address = {Leipzig},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

@book{schaetzke_1927,

title = {Schlesische Burgen und Schl\"{o}sser (Iser-Riesen-Waldenburger-Gebirge und Vorberge)},

author = {V. Schaetzke},

year  = {1927},

date = {1927-01-01},

urldate = {1927-01-01},

address = {Schweidnitz},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

@article{schubert_1934,

title = {Landschl\"{o}sser in Schlesien, ihre Geschichte und ihre Bedeutung f\"{u}r den schlesischen Barock},

author = {Hildegard Schubert},

year  = {1934},

date = {1934-01-01},

journal = {Mitteilungen des Geschichts- und Altertums-Vereins zu Liegnitz},

volume = {14},

pages = {1-90},

note = {Rocznik 1932/1933},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {article}

}

@collection{\ssCDS14,

title = {CDS XIV = Codex Diplomaticus Silesiae, Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis, Bd. XIV},

author = {14 CDS},

editor = {H. Markgraf and W. Schulte},

url = {https://bibliotekacyfrowa.pl/dlibra/publication/144585},

year  = {1889},

date = {1889-01-01},

urldate = {1889-01-01},

publisher = {Liber Fundationis Episcopatus Vratislaviensis},

address = {Breslau},

note = {tak\.{z}e skr\'{o}towo jako LfeV; Lf; LF},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {collection}

}

@collection{\ssCDS27,

title = {CDS XXVII = Codex Diplomaticus Silesiae, Die landst\"{a}ndische Verfassung von Schweidnitz-Jauer zur Geschichte des St\"{a}ndewesens in Schlesien, Bd. XXVII},

editor = {Gustav Croon},

year  = {1912},

date = {1912-01-01},

urldate = {1912-01-01},

address = {Bre2lau},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {collection}

}

@collection{\ssLandbuch01,

title = {LANDBUCH I = Landbuch ksi\k{e}stw \'{s}widnickiego i jaworskiego, tom I: 1366-1376},

author = {I LANDBUCH},

editor = {T. Jurek},

year  = {2000},

date = {2000-01-01},

urldate = {2000-01-01},

address = {Pozna\'{n}},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {collection}

}

@collection{\ssLandbuch02,

title = {LANDBUCH II = Landbuch ksi\k{e}stw \'{s}widnickiego i jaworskiego, tom II: 1385-1395},

author = {II LANDBUCH},

editor = {T. Jurek},

year  = {2004},

date = {2004-01-01},

urldate = {2004-01-01},

address = {Pozna\'{n}},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {collection}

}

@collection{\ssLandbuch03,

title = {LANDBUCH III = Landbuch ksi\k{e}stw \'{s}widnickiego i jaworskiego, tom III: 1396-1407},

author = {III LANDBUCH},

editor = {T. Jurek},

year  = {2007},

date = {2007-01-01},

urldate = {2007-01-01},

address = {Pozna\'{n}},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {collection}

}

@collection{\sssinapius_1720,

title = {SINAPIUS = Schlesische Curiositaten darinnen die ansehnlichen Geschlechter des schlesischen Adels T.1},

author = {J. Sinapio},

year  = {1720},

date = {1720-01-01},

urldate = {1720-01-01},

address = {Leipzig},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {collection}

}

@book{\ssweber_1905,

title = {Schlesische Schl\"{o}sser, Bd.1},

author = {R. Weber},

year  = {1905},

date = {1905-01-01},

urldate = {1905-01-01},

address = {Dresden-Breslau},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

@book{weigelt_1896,

title = {Die Grafen von Hochberg vom F\"{u}rstenstein. Ein Beitrag zur vaterl\"{a}ndischen Culturgeschichte},

author = {Karl Weigelt},

year  = {1896},

date = {1896-01-01},

publisher = {Druck von Wilhelm Gottlieb Korn},

address = {Breslau},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

@book{werner_1785,

title = {Topographia oder Prodromus Silesiae Volumen III. das ist Representatio und Beschreibung derer St\"{a}dte, Flecken, Cl\"{o}ster, Schl\"{o}sser, Rittersitz, Kirchen, Bethh\"{a}user, G\"{a}rten, Lust und Zier G\"{a}rten, Dorfschaften etc. derer F\"{u}rstenth\"{u}mer: M\"{u}nsterberg mit Frankenstein, Oels, Schweidnitz, Jauer, Trachenberg, Mit den Baronats der Standesherrschaften Wartenberg und Militsch, Wie auch den Kleinen Staaten Freyhan und Sulau (…) Durch (…)},

author = {F. B. Werner},

year  = {1785},

date = {1785-01-01},

urldate = {1785-01-01},

note = {r\k{e}kopis w zbiorach Staatsbibliothek Berlin, oddzia\l Geheimes Staatsarchiv Preu\ssischer Kulturbesitz, HA Schlesien Rep. 135 Handschriften Nr 526/2},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {book}

}

@inbook{zurek_1997,

title = {Dawna basteja, al. Juliusza S\lowackiego},

author = {Adam \.{Z}urek},

editor = {Jan Harasimowicz},

year  = {1997},

date = {1997-01-01},

booktitle = {Atlas architektury Wroc\lawia},

volume = {1},

publisher = {Wydawnictwo Dolno\'{s}l\k{a}skie},

address = {Wroc\law},

keywords = {},

pubstate = {published},

tppubtype = {inbook}

}