Nowe Miasteczko, zamek (ob. nieistniejący)

    Zamek w Nowym Miasteczku zlokalizowano w obrębie fortyfikacji miejskich, w północno zachodniej części miasta lokacyjnego. Na temat średniowiecznego zamku, poza jego przybliżoną lokalizacją, niewiele wiadomo. Według opisu obiektu przytoczonego w dokumencie jego sprzedaży z 1623 r., głównym elementem założenia była bliżej nieokreślona, co najmniej dwukondygnacyjna budowla. Później zamek miał zostać przebudowany na kamienicę mieszczańską.

    Lokalizacjawoj. lubuskie, pow. nowosolski, gm. Nowe Miasteczko
    Współrzędne51.691778 N, 15.729406 E
    Obszar AZP67-16
    Chronologiapełne średniowiecze, późne średniowiecze, nowożytność
    AutorzyDominik Nowakowski
    Data udostępnienia26.12.2023
    NOWE MIASTECZKO, fragment mapy Messtischblatt z lokalizacją zamku
    NOWE MIASTECZKO, fragment mapy Messtischblatt z lokalizacją zamku

    Jak cytować?

    Nowakowski Dominik. Nowe Miasteczko, zamek (ob. nieistniejący), Katalog Zamków i Dworów Obronnych Śląska [https://zamki.pwr.edu.pl/nowe-miasteczko-zamek/]. Licencja: CC BY-SA 4.0 [https://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/]. Data dostępu: 19.04.2024.

    Zdjęcia, ryciny, ilustracje, plany, przekroje, etc. – jak w podpisach

    Opis

    Przynależność administracyjna

    Obecna: Nowe Miasteczko (niem. Neustädtel) gm. Nowe Miasteczko, pow. nowosolski, woj. lubuskie; stan. bez nr, AZP 67-16

    Przynależność historyczna: księstwo głogowskie

    Lokalizacja

    W obrębie fortyfikacji miejskich, w NW części miasta lokacyjnego

    Wybór źródeł do dziejów miejscowości i dóbr ziemskich:

    • 1296 – wzmiankowany districtus Nouestatensi (SUb, VI, nr 244)
    • 1302 – wzmiankowane nova Civitatas (RS 2700)
    • 1337 – Jan ścinawski sprzedał swoje prawa do księstwa głogowskiego książętom Henrykowi i Konradowi, panom Żagania i Oleśnicy (RS 5956)
    • 1342 – Jan ścinawski zastawił margrabiemu Karolowi opidum Lynde (LuBS, I, s. 160)
    • 1347 – Jan Luksemburski zhołdował dożywotnio Jana ścinawskiego z jego posiadłości, w tym miasteczka Tylia (LuBS, I, s. 168)
    • 1361 – książę Jan sprzedał miasto Henrykowi V głogowskiemu (LuBS, I, s. 181)
    • 1378 – podział księstwa głogowskiego, Nowe Miasteczko w dzielnicy kożuchowskiej (LuBS, I, s. 193)
    • 1409 – Jan Tauchsdorf jako dziedziczny pan miasta (Inv. Grünb., s. 71)
    • 1420 – Henryk głogowski potwierdził braciom Mikołajowi i Janowi Tauchsdorfom ich dobra po zmarłym ojcu Janie, w tym Nowe Miasteczko z młynami i folwarkami (CDS, XXIV, s. 72)
    • 1428-1450 – siedzieli tu bracia Mikołaj, Jan, Henryk i Jan Tauchsdorfowie (CDS, XXIV, s. 71, 72-75)
    • 1484-1486 – pisali się stąd bracia Kasper, Baltazar i Krzysztof Tauchsdorfowie (CDS, XXIV, s. 78-79, 119)
    • 1506 – Jan Tauchsdorf sprzedał swoje dobra, w tym siedzibę [Sitz] w Nowym Miasteczku braciom Janowi i Mikołajowi Rechenbergom ze Sławy (CDS, XXIV, s. 81)
    • 1508 – wzmiankowany dział Rechenbergów (CDS, XXIV, s. 108)
    • 1541 – Franz Rechenberg z Siedliska nadał dobra w Nowym Miasteczku Jerzemu Rechenbergowi z Otynia (CDS, XXIV, s. 85)
    • 1623 – Anna von Kittlitz, wdowa po Aleksie von Kittlitz, sprzedała zamek z wyposażeniem magistrowi Janowi Strausowi (Kolbe 1924, s. 65)

    Opis obiektu

    Na temat średniowiecznego zamku, poza jego przybliżoną lokalizacją, niewiele wiadomo. Według opisu obiektu przytoczonego w dokumencie jego sprzedaży z 1623 r., głównym elementem założenia była bliżej nieokreślona, co najmniej dwukondygnacyjna budowla. W jej otoczeniu znajdowały się zabudowania, w tym stodoła i mały domek oraz dziedziniec gospodarczy. W XVIII w. obiekt funkcjonował jako położony przy Bramie Bytomskiej browar, przedstawiony na widoku miasta F.B. Wernera. Później zamek miał zostać przebudowany na kamienicę mieszczańską (w okresie międzywojennym dom nr 100), położoną przy ulicy zw. Schloßgasse (ob. ul. Zamkowa). Mimo tego jeszcze w tym czasie czytelne było po nim tarasowe wyniesienie.

    Ilustracje

    Ilustracje

    Literatura

    Wzmianki konkretnie o tym obiekcie

    Kolbe 1924, s. 65-66; Kowalski 1970, s. 316; Kowalski 1976, s. 171; Kowalski 1987, s. 151; Lewczuk 2001, s. 165; Zawiślak 2003, s. 91-93; Nowakowski 2008, s. 367-368

    Kolbe E

    Geschichte der Stadt Neustädtel Book

    Neustädtel, 1924.

    BibTeX

    Kowalski S

    Zabytki Środkowego Nadodrza. Katalog architektury i urbanistyki Book

    Zielona Góra, 1976.

    BibTeX

    Kowalski S

    Zabytki województwa zielonogórskiego Book

    Zielona Góra, 1987.

    BibTeX

    Kowalski S

    Nowe Miasteczko Book Chapter

    In: Kaczmarczyk, Z.; Wędzki, A. (Ed.): Studia nad początkami i rozplanowaniem miast nad środkową Odrą i dolną Wartą (województwo zielonogórskie), t. II, pp. 316, Zielona Góra, 1970.

    BibTeX

    Lewczuk J

    Perspektywy badań nad późnym średniowieczem i okresem wczesnonowożytnym w południowej części Środkowego Nadodrza Journal Article

    In: Silesia Antiqua, vol. 42, pp. 149–176, 2001.

    BibTeX

    Nowakowski D

    Siedziby książęce i rycerskie księstwa głogowskiego w średniowieczu Book

    Wrocław, 2008.

    BibTeX

    Grünhagen C; Wutke K (Ed.)

    CDS XVI = Codex Diplomaticus Silesiae, Regesten zur Schlesischen Geschichte 1301-1315, Bd. XVI Collection

    Breslau, 1892, (używany również skrót 'RS').

    BibTeX

    Wutke K; Randt E; Bellée H (Ed.)

    CDS XXIX = Codex Diplomaticus Silesiae, Regesten zur schlesischen Geschichte 1334-1337, Bd. XXIX Collection

    Breslau, 1923, (używany również skrót 'RS').

    BibTeX

    Grünhagen C; Markgraf H (Ed.)

    LuB 1 = Lehns- und Besitzurkunden Schlesiens und seiner einzelnen Fürstenthümer im Mittelalter, Bd. 1 Collection

    Leipzig, 1881, (Publicationen aus den königlichen preußischen Staatsarchiven Bd. 7; alternatywny skrót LuBS).

    BibTeX

    Appelt H; Menzel J; Irgang W (Ed.)

    SUb VI = Schlesisches Urkundenbuch. Tom VI: 1291-1300 Collection

    Köln, 1998.

    BibTeX

    Zawiślak J

    Mury obronne Nowego Miasteczka Book Chapter

    In: Andrzejewski, T. (Ed.): Budownictwo obronne Środkowego Nadodrza. Powiat nowosolski, pp. 88-95, Nowa Sól, 2003.

    BibTeX

    Wutke K (Ed.)

    CDS XXIV = Codex Diplomaticus Silesiae, Die Inventare der nichtstaatlichen Archive Schlesiens. Die Kreise Grünberg und Freistadt, Bd. XXIV Bachelor Thesis

    1908, (Inv. Grünb.).

    BibTeX

    Lokalizacja