Przynależność administracyjna i toponomastyka
- Współczesna: gmina Łagiewniki, pow. dzierżoniowski, woj. dolnośląskie.
- Historyczne jednostki administracyjne: księstwo śląskie/wrocławskie, księstwo świdnickie.
- Nazwy historyczne: Stoschendorph (1348-1349), Stoschindorf (1385, 1401).
Kontekst przestrzenny, rozplanowanie, stan zachowania obiektu
Stanowisko archeologiczne jest zlokalizowane w obrębie mezoregionu Wzgórz Niemczańsko-Strzelińskich, w centrum wsi, obecnie przysiółka Jaźwiny, na północny wschód od folwarku i renesansowego dworu wpisanego do rejestru zabytków nieruchomych. Stoszów, st. 4 to obiekt typu motte w formie nasypu o kolistej podstawie, kryjący w sobie pozostałości średniowiecznego grodziska stożkowatego. Położony jest na niewielkiej wyspie na stawie, na płn.-wsch. od dworu obronnego na dużej wyspie. Do dzisiaj zachował się niewysoki kopiec otoczony fosą, świadczący o dawnym znaczeniu obronnym tego miejsca.
Wybór źródeł do dziejów miejscowości i dóbr ziemskich
- 1348-1349 – dobra, w tym dochód z sołectwa, należały do braci Krystiana i Henryka Acze (RŚl, I, nr 838; II, nr 3, 10)
- 1371 – dobra Konrada Gellhorna (LANDBUCH, I, nr 573)
- 1385 – dobra Tammona Logau (LANDBUCH, II, nr 365)
Historia budowlana obiektu
Stanowisko archeologiczne było znane już w połowie XIX wieku. Badał je powierzchniowo Oscar Vug, znajdując ułamki ceramiki i popiół. Przed 1930 r. obiekt inwentaryzował Max Hellmich. W 1966 r. badania powierzchniowe przeprowadził Zbigniew Bagniewski, a w 1974 r. Antoni Pawłowski. W 2004 r. stanowisko inwentaryzował Marek Kowalski. W 2008 r. w ramach realizacji weryfikacyjno-poszukiwawczej akcji Archeologicznego Zdjęcia Polski dla obszaru 87-25 zespół w składzie: Tomasz Płonka i Andrzej Wiśniewski, opracował kartę ewidencyjną stanowiska archeologicznego.
Założenie wzniesiono na planie owalu o wymiarach u podstawy 22 x 25,5 m, u góry 17 x 22 m. W centralnej części plateau jest widoczny zarys czworobocznej budowli o wymiarach 5 x 7 m. Dawniej wokół dworu i grodziska istniał staw, obecnie teren podmokły.
Chronologia: średniowiecze, późne średniowiecze.
Konkretne wzmianki (wybór): RŚl I, nr 838; RŚl II, nr 3, 10; LANDBUCH I, nr 573; LANDBUCH II, nr 365; Vug 1890; Hellmich 1930; Schuster 1869; Altschlesische Blätter, t. 6, 1938; Chorowska, Walkowska, Bogdała 2026; Domański 1991; CDS XXVII; Landbuch I-III; LKLB; RŚl I-II.
Zimmermann F A (Ed.)
Beiträge zur Beschreibung Schlesien, Bd V Collection
Tramp, Johann Ernst, Brieg, 1785.
@collection{@Zimmermann1795b,
title = {Beitr\"{a}ge zur Beschreibung Schlesien, Bd V},
editor = {Friedrich Albert Zimmermann},
year = {1785},
date = {1785-01-01},
urldate = {1785-01-01},
volume = {5},
publisher = {Tramp, Johann Ernst},
address = {Brieg},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {collection}
}
Geschwendt F (Ed.)
Altschlesische Blätter Journal Article
In: 1938.
@article{altschlesische_blaetter_1938,
title = {Altschlesische Bl\"{a}tter},
editor = {Fritz Geschwendt},
year = {1938},
date = {1938-01-01},
urldate = {1938-01-01},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {article}
}
Chorowska M; Walkowska A; Bogdała M
Studium historyczno-architektoniczne dworu w Stoszowie Technical Report
2026.
@techreport{chorowska_walkowska_bogdala_2026,
title = {Studium historyczno-architektoniczne dworu w Stoszowie},
author = {M. Chorowska and A. Walkowska and M. Bogda\la},
year = {2026},
date = {2026-01-01},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {techreport}
}
Domański
Stoszów, Karta Ewidencji Stanowiska Archeologicznego Technical Report
1991.
@techreport{domanski_1991_stoszow,
title = {Stosz\'{o}w, Karta Ewidencji Stanowiska Archeologicznego},
author = {Doma\'{n}ski},
year = {1991},
date = {1991-01-01},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {techreport}
}
Eysymontt K
Architektura renesansowych dworów na dolnym Śląsku Book
Wrocław, 2010.
@book{Eysymontt2010,
title = {Architektura renesansowych dwor\'{o}w na dolnym \'{S}l\k{a}sku},
author = {K. Eysymontt},
year = {2010},
date = {2010-01-01},
urldate = {2010-01-01},
address = {Wroc\law},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {book}
}
Hellmich M
Schlesische Wehranlagen Journal Article
In: Altschlesien, vol. 3, pp. 40–41, 1930.
@article{Hellmich1930,
title = {Schlesische Wehranlagen},
author = {Max Hellmich},
year = {1930},
date = {1930-01-01},
urldate = {1930-01-01},
journal = {Altschlesien},
volume = {3},
pages = {40\textendash41},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {article}
}
Heyne J
Dokumentirte Geschichte des Bisthums und Hochstiftes Breslau Book
Breslau, 1868.
@book{heyne_dokumentirte_1860,
title = {Dokumentirte Geschichte des Bisthums und Hochstiftes Breslau},
author = {J. Heyne},
year = {1868},
date = {1868-01-01},
urldate = {1868-01-01},
address = {Breslau},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {book}
}
LKLB = Landbuch księstwa legnicko-brzeskiego Collection
Wrocław, 0000, (Akta miasta Wrocławia, sygn. B 89.4).
@collection{lklb_landbuch,
title = {LKLB = Landbuch ksi\k{e}stwa legnicko-brzeskiego},
address = {Wroc\law},
institution = {Archiwum Pa\'{n}stwowe we Wroc\lawiu},
note = {Akta miasta Wroc\lawia, sygn. B 89.4},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {collection}
}
Matrykuła.SJ.1717 = Land-Register derer Herren Land-Stände und Landsaßen der Fürstenthümber Schweidnitz und Jauer, nach Ordnung der Weichbilder, wie solches von denen Herren Landes-Aeltesten. Anno 1717. revidiret werden Technical Report
Archiwum Państwowe we Wrocławiu Wrocław, 1717, (Zespół: Księstwo Świdnickie, sygn. 243).
@techreport{matrykula1717,
title = {Matryku\la.SJ.1717 = Land-Register derer Herren Land-St\"{a}nde und Landsa\ssen der F\"{u}rstenth\"{u}mber Schweidnitz und Jauer, nach Ordnung der Weichbilder, wie solches von denen Herren Landes-Aeltesten. Anno 1717. revidiret werden},
year = {1717},
date = {1717-01-01},
urldate = {1717-01-01},
volume = {243},
address = {Wroc\law},
institution = {Archiwum Pa\'{n}stwowe we Wroc\lawiu},
series = {Ksi\k{e}stwo \'{S}widnickie},
note = {Zesp\'{o}\l: Ksi\k{e}stwo \'{S}widnickie, sygn. 243},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {techreport}
}
Matrykuła.SJ.1731 = Personal-Land-Register derer Herren Land-Stände und Landsaßen in diesigen beyden Fürstenthümbern Schweidnitz und Jauer, nach Ordnung derer Weichbilder Technical Report
Archiwum Państwowe we Wrocławiu Wrocław, 1731, (Zespół: Księstwo Świdnickie, sygn. 245).
@techreport{matrykula1731,
title = {Matryku\la.SJ.1731 = Personal-Land-Register derer Herren Land-St\"{a}nde und Landsa\ssen in diesigen beyden F\"{u}rstenth\"{u}mbern Schweidnitz und Jauer, nach Ordnung derer Weichbilder},
year = {1731},
date = {1731-01-01},
urldate = {1731-01-01},
address = {Wroc\law},
institution = {Archiwum Pa\'{n}stwowe we Wroc\lawiu},
note = {Zesp\'{o}\l: Ksi\k{e}stwo \'{S}widnickie, sygn. 245},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {techreport}
}
Neuling H
Schlesiens Kirchorte und ihre kirchlichen Stiftungen bis zum Ausgang des Mittelalters Book
Breslau, 1902.
@book{Neuling1902,
title = {Schlesiens Kirchorte und ihre kirchlichen Stiftungen bis zum Ausgang des Mittelalters},
author = {H. Neuling},
year = {1902},
date = {1902-01-01},
urldate = {1902-01-01},
address = {Breslau},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {book}
}
Pilch J
Leksykon zabytków architektury Dolnego Śląska Book
Warszawa, 2005.
@book{Pilch2005,
title = {Leksykon zabytk\'{o}w architektury Dolnego \'{S}l\k{a}ska},
author = {J. Pilch},
year = {2005},
date = {2005-01-01},
urldate = {2005-01-01},
address = {Warszawa},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {book}
}
Ritterdienste.SJ.1550 = Register der Ritterdiernste der Koen auch zu Hungern den Behemb Königlichen Macht(...) Collection
Wrocław, 1550, (Zespół: Księstwo Świdnickie, sygn. 4).
@collection{ritterdienste1550,
title = {Ritterdienste.SJ.1550 = Register der Ritterdiernste der Koen auch zu Hungern den Behemb K\"{o}niglichen Macht(...)},
year = {1550},
date = {1550-01-01},
urldate = {1550-01-01},
volume = {4},
address = {Wroc\law},
institution = {Archiwum Pa\'{n}stwowe we Wroc\lawiu},
note = {Zesp\'{o}\l: Ksi\k{e}stwo \'{S}widnickie, sygn. 4},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {collection}
}
Schuster O
Die alten Heidenschanzen Deutschlands (mit specialler Beschreibung des Oberlausitzer Schanzensystems) Book
Dresden, 1869.
@book{schuster_alten_1869,
title = {Die alten Heidenschanzen Deutschlands (mit specialler Beschreibung des Oberlausitzer Schanzensystems)},
author = {O. Schuster},
year = {1869},
date = {1869-01-01},
urldate = {1869-01-01},
address = {Dresden},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {book}
}
Ritterdienste.SJ.1602 lub APWr Ritterdiernste = Ritterdiernste Inn dem Beyden Fürstenthümbern S: u. Jawer [1602] Collection
Wrocław, 1602, (Archiwum Państwowe we Wrocławiu, alternatywnie "APWr Ritterdiernste").
@collection{\ssapwr_ritterdiernste_1602,
title = {Ritterdienste.SJ.1602 lub APWr Ritterdiernste = Ritterdiernste Inn dem Beyden F\"{u}rstenth\"{u}mbern S: u. Jawer [1602]},
year = {1602},
date = {1602-01-01},
urldate = {1602-01-01},
address = {Wroc\law},
note = {Archiwum Pa\'{n}stwowe we Wroc\lawiu, alternatywnie "APWr Ritterdiernste"},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {collection}
}
Croon G (Ed.)
CDS XXVII = Codex Diplomaticus Silesiae, Die landständische Verfassung von Schweidnitz-Jauer zur Geschichte des Ständewesens in Schlesien, Bd. XXVII Collection
Bre2lau, 1912.
@collection{\ssCDS27,
title = {CDS XXVII = Codex Diplomaticus Silesiae, Die landst\"{a}ndische Verfassung von Schweidnitz-Jauer zur Geschichte des St\"{a}ndewesens in Schlesien, Bd. XXVII},
editor = {Gustav Croon},
year = {1912},
date = {1912-01-01},
urldate = {1912-01-01},
address = {Bre2lau},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {collection}
}
Jurek T (Ed.)
LANDBUCH I = Landbuch księstw świdnickiego i jaworskiego, tom I: 1366-1376 Collection
Poznań, 2000.
@collection{\ssLandbuch01,
title = {LANDBUCH I = Landbuch ksi\k{e}stw \'{s}widnickiego i jaworskiego, tom I: 1366-1376},
author = {I LANDBUCH},
editor = {T. Jurek},
year = {2000},
date = {2000-01-01},
urldate = {2000-01-01},
address = {Pozna\'{n}},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {collection}
}
Jurek T (Ed.)
LANDBUCH II = Landbuch księstw świdnickiego i jaworskiego, tom II: 1385-1395 Collection
Poznań, 2004.
@collection{\ssLandbuch02,
title = {LANDBUCH II = Landbuch ksi\k{e}stw \'{s}widnickiego i jaworskiego, tom II: 1385-1395},
author = {II LANDBUCH},
editor = {T. Jurek},
year = {2004},
date = {2004-01-01},
urldate = {2004-01-01},
address = {Pozna\'{n}},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {collection}
}
Jurek T (Ed.)
LANDBUCH III = Landbuch księstw świdnickiego i jaworskiego, tom III: 1396-1407 Collection
Poznań, 2007.
@collection{\ssLandbuch03,
title = {LANDBUCH III = Landbuch ksi\k{e}stw \'{s}widnickiego i jaworskiego, tom III: 1396-1407},
author = {III LANDBUCH},
editor = {T. Jurek},
year = {2007},
date = {2007-01-01},
urldate = {2007-01-01},
address = {Pozna\'{n}},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {collection}
}
(Ed.)
SINAPIUS = Schlesische Curiositaten darinnen die ansehnlichen Geschlechter des schlesischen Adels T.1 Collection
Leipzig, 1720.
@collection{\sssinapius_1720,
title = {SINAPIUS = Schlesische Curiositaten darinnen die ansehnlichen Geschlechter des schlesischen Adels T.1},
author = {J. Sinapio},
year = {1720},
date = {1720-01-01},
urldate = {1720-01-01},
address = {Leipzig},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {collection}
}
Vug O
Schlesische Heidenschanzen und die Handelstrassen der Alten Book
Grottkau, 1890.
@book{vug_schlesische_1890,
title = {Schlesische Heidenschanzen und die Handelstrassen der Alten},
author = {O. Vug},
year = {1890},
date = {1890-01-01},
urldate = {1890-01-01},
pages = {216-218},
address = {Grottkau},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {book}
}
Wilk
Stoszów Technical Report
Ośrodek Dokumentacji Zabytków w Warszawie Warszawa, 1995, (Karta Ewidencyjna Zabytków Architektury i Budownictwa).
@techreport{wilk_1995_stoszow,
title = {Stosz\'{o}w},
author = {Wilk},
year = {1995},
date = {1995-01-01},
address = {Warszawa},
institution = {O\'{s}rodek Dokumentacji Zabytk\'{o}w w Warszawie},
note = {Karta Ewidencyjna Zabytk\'{o}w Architektury i Budownictwa},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {techreport}
}
Wiontzek K W
Aus der Vergangenheit des Kirchspiels Oberpanthenau. Ein Beitrag zur Siedlungsgeschichte des Zobtengaues Book
Nimptsch, 1931.
@book{wiontzek_1931,
title = {Aus der Vergangenheit des Kirchspiels Oberpanthenau. Ein Beitrag zur Siedlungsgeschichte des Zobtengaues},
author = {K. W. Wiontzek},
year = {1931},
date = {1931-01-01},
urldate = {1931-01-01},
address = {Nimptsch},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {book}
}
Korta W (Ed.)
RŚl I = Regesty śląskie. T. I, 1343-1348 Collection
Wrocław, 1975.
@collection{βR\'{S}l_1,
title = {R\'{S}l I = Regesty \'{s}l\k{a}skie. T. I, 1343-1348},
editor = {Wac\law Korta},
year = {1975},
date = {1975-01-01},
urldate = {1975-01-01},
address = {Wroc\law},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {collection}
}
Korta W (Ed.)
RŚl II = Regesty śląskie. T. II, 1349-1354 Collection
Wrocław, 1983.
@collection{βR\'{S}l_2,
title = {R\'{S}l II = Regesty \'{s}l\k{a}skie. T. II, 1349-1354},
editor = {Wac\law Korta},
year = {1983},
date = {1983-01-01},
urldate = {1983-01-01},
address = {Wroc\law},
keywords = {},
pubstate = {published},
tppubtype = {collection}
}
